Amerika 2016

Clinton is overal schuldig aan (volgens de Republikeinen)

Conventie Tijdens de Republikeinse conventie werd Democraat Hilary Clinton “aangeklaagd” voor negen misdaden. Het criminaliseren van politieke tegenstanders is nieuw bij de Republikeinen.

Chris Christie op de Republikeinse conventie. Foto AP

De Quicken Loans Arena in Cleveland is op dinsdagavond even niet de Republikeinse Conventiehal, maar een rechtszaal. Er zitten meer dan 10.000 juryleden in de zaal. De aanklager staat op het podium: Chris Christie, gouverneur van New Jersey en oud-officier van justitie. Het is tijd voor een proces, zegt Christie. De beklaagde is er niet, dat is de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton. Voordat Christie verder kan praten, scandeert de zaal al: „Lock her up! Lock her up! (Sluit haar op!)”

Christie gaat verder met zijn zaak. Hij noemt punten waarop Clinton schuldig zou zijn.

„Haar geblunder in Libië. Schuldig of onschuldig?”

„SCHULDIG!”

„De slechtste nucleaire deal ooit, met Iran, omdat zij ongeschikt is als onderhandelaar. Schuldig of onschuldig?”

„SCHULDIG!”

Clinton wordt door aanklager Christie schuldig bevonden aan negen ‘misdaden’. De zaal, die tot dan toe vrij mat naar toespraken had geluisterd, komt voor het eerst helemaal tot leven.

Op de dag dat de Republikeinse Partij in Cleveland zakenman Donald Trump ook officieel aanwees als presidentskandidaat, ging het nauwelijks over de ideeën van Trump, of over de economie, het officiële thema van de dag.

Zie hier de toespraak van Chris Christie (tekst gaat verder na de video):

Het ging alleen maar over de vraag of Hillary Clinton naar de gevangenis moet. De zaal, de sprekers en Trump-aanhangers buiten de arena vonden allemaal van wel. Alles is geoorloofd om te voorkomen dat Clinton, zoals Christie het omschreef, „in een straal van vijftien kilometer om het Witte Huis zit”.

Amerikaanse kiezers zijn wel wat negatieve campagnes gewend. Maar de strategie die de Republikeinse Partij deze week inzette om de presidentsverkiezingen van november te winnen, gaat zelfs voor Amerikaanse begrippen erg ver. Trump spreekt alleen over haar als Crooked Hillary, corrupte Hillary. Vorige maand zei hij dat ze de gevangenis in moet.

„Folks, als jullie het mij vragen, is ze schuldig als de pest.”

Waaraan Clinton precies schuldig is, daarover verschillen de meningen. Vaak wordt gewezen naar het emailschandaal, waarover de FBI onlangs zei dat er bewust geheime informatie op een privéserver was beland. In de conservatieve pers is ‘Benghazi’ al jaren een thema. Clinton zou de veiligheid van Amerikaans personeel niet goed hebben bewaakt. Na de dood van vier Amerikanen in 2012 zou ze hebben willen verdoezelen dat het om terrorisme ging.

Niet voor niets besteedden de Republikeinen de maandagavond bijna exclusief aan Benghazi. De moeder van een omgekomen Amerikaan zei op het podium: ,,Hillary achter tralies! Ze verdient het om in een streepjespak te zitten.” Een spreker na haar, kandidaat-senator Darryl Glenn, dacht dat „een mooi oranje gevangenispak” Clinton het best zou staan.

Op de Republikeinse Conventie is Clinton als crimineel nu het dominante thema geworden, terwijl tv-kijkers over Trumps plannen voor Amerika vrijwel niets horen. Buiten de Conventiehal is het niet anders: er worden buttons verkocht met teksten als ‘Hillary for Prison’, met een plaatje waarop ze achter tralies zit. Op een pro-Trump-demonstratie beschuldigde Trumps adviseur Roger Stone Clinton van moord.

Het gaat om de dood van oud-medewerker Vince Foster in 1993, die volgens officiële onderzoeken zelfmoord had gepleegd. Trump heeft de theorie nieuw leven ingeblazen dat de Clintons hem hebben vermoord. „Hillary Clinton is een gulzige, labiele, boze crimineel”, zei Stone. Vlak voor de Conventiehal loopt een oudere dame rond met een zelfgemaakt bord. Ze heeft een fotocollage gemaakt: Clinton zit achter tralies, terwijl Bill Clinton en Bernie Sanders haar uitlachen. Ze heeft er dagen werk aan gehad, vertelt ze.

Het gaat niet om ideologie of principes

De hand van Trump is meteen na zijn machtsovername zichtbaar in de partij. Voorgaande verkiezingen gingen nog om verschillen van inzicht, over ideologie, of principes. Dat is deze Conventie helemaal losgelaten. Trump heeft zijn tegenstanders altijd op deze manier bestreden. Hij was de drijvende kracht achter de birther-beweging, die de geboorteplaats van Barack Obama ter discussie stelde. Hij maakte ook zijn Republikeinse tegenstanders verdacht, en beschuldigde de vader van Ted Cruz van medeplichtigheid aan moord.

Het criminaliseren van een politieke tegenstander is nieuw in de Amerikaanse politiek. De Republikeinse strateeg Steve Schmidt zei gisteren, na de toespraak van Christie: ,,We sluiten mensen niet zomaar op in Amerika. De wet telt ook nog.” Maar zijn afgrijzen was zeldzaam. Buiten de zaal waren de ‘Lock her up!’-T-shirts opnieuw mateloos populair.

Ergens raken de Republikeinen aan een sentiment dat sterk leeft onder kiezers. Hillary Clinton is impopulair, omdat ze als onbetrouwbaar wordt gezien. De manier waarop ze met de email-kwestie omging, bewijst voor veel Amerikanen dat ze iets te verbergen heeft. Trump, en nu ook zijn partij, spelen daarop in. Maar: Clinton is nooit ergens voor aangeklaagd, laat staan veroordeeld. De FBI had zware kritiek op de afhandeling van de emailaffaire, maar zag geen reden voor vervolging.

Luister vanaf minuut 27:50 naar VPRO-presentator Chris Kijne en NRC-correspondent Guus Valk vanaf de Conventie:

In Cleveland wordt duidelijk dat de partij voor een vlucht naar voren heeft gekozen. De Republikeinen blijken diep verdeeld in Cleveland, en de eerste dag liep daarom al op een chaos uit. Het enige dat Republikeinen verbindt, is Hillary-haat. Zolang het daarover gaat, is er in ieder geval een schijn van eenheid.

Vaak zeggen Republikeinse strategen dat kiezers begrijpen dat Trump in hyperbolen spreekt. Als hij het over een muur aan de Mexicaanse grens heeft, of een inreisverbod voor moslims, bedoelt hij dat niet letterlijk. Zo zou ook Clinton achter tralies niet een serieus plan zijn. Maar de bezoekers van de Republikeinse Conventie zien dat wel degelijk zo. Kelly Hax, die buiten met een Hillary for Prison-bord staat, zegt:

„Hillary zit volgend jaar in de gevangenis. Al moet ik haar er persoonlijk naartoe rijden.”

Blogger

Guus Valk

Guus Valk volgt als correspondent in de Verenigde Staten de verkiezingsstrijd. Eerder was hij Midden Oosten-correspondent en politiek redacteur in Den Haag voor NRC Handelsblad.