Al-Qaeda slaat nu ook toe in Midden-Mali

In het noorden van Mali wordt de VN-vredesmacht belaagd door terreurgroepen. Nu slaan de aan Al-Qaeda gelieerde extremisten ook toe in het midden van het land.

Vlakbij Kidal, in het noorden van Mali, is op 14 juli een truck van de VN op een explosief gereden. Foto Souleymane AG Anara/AFP

Bij een aanval dinsdag op een kazerne in het midden van Mali zijn zeventien regeringssoldaten gedood. De aanval werd uitgevoerd door een aan het netwerk van Al-Qaeda verbonden terreurgroep.

Het incident duidt op een forse escalatie in de oorlog in Mali met extremistische groepen. Voorheen vonden aanslagen overwegend plaats in het historisch instabiele noorden van het land, maar tegenwoordig vinden ze ook steeds vaker plaats in midden en zuiden. Daar rekruteren de terroristen met succes onder lokale bevolkingsgroepen.

Het ruwe noorden

Het ruwe noorden van Mali, waar sinds twee jaar ook Nederlandse militairen zijn gelegerd om voor de VN inlichtingen te verzamelen, werd in 2012 ingenomen door radicale islamitische groepen uit het buurland Algerije. Zij konden een snelle opmars maken in zuidelijke richting dankzij samenwerking met Malinese bewegingen van ontevreden Touaregs, een volk van woestijnnomaden in de noordwestelijke Sahel.

Hun opmars werd in januari 2013 tot stilstaan gebracht door ingrijpen van het Franse leger. Ze werden teruggedreven. Maar ondanks de aanwezigheid van een VN-vredesmacht van 12.000 man, is de activiteit van talrijke, veelal aan Al-Qaeda gelieerde terreurgroepen de afgelopen twee jaar weer toegenomen. De website Long War Journal berekende vorige maand dat deze groepen dit jaar in geheel West-Afrika al meer dan honderd aanslagen uitvoerden, het merendeel in Mali en ten minste negentien in het midden en zuiden van het land.

De aanval van dinsdag werd uitgevoerd op een kazerne bij de stad Nampala, niet ver van de grens met Mauritanië. Volgens een legerwoordvoerder was sprake van een goed gecoördineerde actie van verschillende aan Al-Qaeda verbonden groepen.

De Fulani’s

Een cruciale rol bij de opgelaaide strijd in Midden-Mali speelt de bevolkingsgroep de Fulani. Tot nu toe opereerden de moslimextremisten onder Toearegs en Arabieren in Noord-Mali. De Fulani’s zijn met ten minste twintig miljoen stamleden een van de grootste tribale groepen van West-Afrika. Hoewel ze in meerdere landen leven, onderhouden ze sterke onderlinge banden.

Ze voelen zich benadeeld door een vorig jaar gesloten vredesakkoord tussen de Malinese regering en de Toeareg. Met hun rebellie willen Fulani’s hun belangen verdedigen vis-à-vis de andere stammen. Het vorig jaar opgerichte Macina Bevrijdingsfront van de prediker Amadou Koufa is een van door de radicale islam geïnspireerde en door Al-Qaeda gefinancierde strijdgroepen van de Fulani in Mali.

In de regio’s rond de klassieke steden Segou en Mopti vindt door het Macina Bevrijdingsfront al maandenlang succesvolle rekrutering van jonge strijders plaats. Handelaren, herders en ouderen vertellen over de groeiende invloed van de radicale islam in hun woongebieden. Burgemeesters en gemeenteraadsleden zijn doelwit van de extremisten geworden, die ook militaire posten aanvallen.

De Malinese overheid is zwak en de bevolking klaagt al langer over het gebrek aan bescherming tegen bandieten. „De terroristen bieden een alternatief voor de staat”, verklaren traditionele leiders de groeiende invloed van de radicalen.

Dilemma

De ontwikkelingen stellen de vredesmacht van de VN, waaraan Nederland met een paar honderd militairen deelneemt, voor een groot dilemma. De formele taak van de blauwhelmen is de overheid te helpen het land te stabiliseren. Tegelijkertijd zijn de blauwhelmen doelwit van de terroristen, maar het is niet hun taak tegen de radicalen in het offensief te gaan.

De voor vredesmissies verantwoordelijke topman Hervé Ladsous van de Verenigde Naties zei onlangs dat er nauwelijks een dag voorbij gaat zonder dat zijn soldaten doelwit van aanslagen. Daarom moeten de VN tweederde mankracht inzetten om de vredesmissie te beschermen. Vorig jaar al vroeg de Malinese minister van Buitenlandse Zaken, Abdoulaye Diop, om een ruimer mandaat van de VN-missie in zijn land opdat de blauwhelmen actiever kunnen optreden tegen terreurgroepen.