Woede tegen ‘NSB’ers en Gülen-honden’

Turkse Nederlanders De coup leidt tot spanningen in Nederland. Aanhangers van prediker Gülen, rivaal van president Erdogan, zijn mikpunt van haatcampagnes en boycots van hun bedrijven. „Je bent een terrorist.”

De Afrikanerwijk in Rotterdam-Zuid. Foto Robin Utrecht

Necmi Kaya (54) ging dinsdag naar de Selimiye moskee in Haarlem om te bidden. Vlak voor de poort, hij was nog niet eens binnen, werd hij tegen de grond geslagen door twee mannen, vertelt hij. Hij zit onder de schaafwonden en zijn kleding is gescheurd. Hij werd aangevallen omdat hij volgeling is van Fethullah Gülen, vreest hij. Dat is de islamitisch prediker die door de Turkse regering wordt beschuldigd van de recente couppoging.

De politie bevestigt „een handgemeen” waarbij twee mannen betrokken waren voor de moskee van Diyanet, verbonden aan de Turkse overheid.

De couppoging in Turkije leidt ook in Nederland tot spanningen. De grote meerderheid van de 400.000 Turkse Nederlanders steunt president Erdogan. Zijn bejaarde rivaal Gülen, die in de VS woont, heeft in Nederland naar schatting een paar duizend sympathisanten. Zij zijn nu doelwit van een haatcampagne.

Lees ook het portret van Fethullah Gülen: Een machtige, broze man in de bossen van Pennsylvania

Zwarte lijst aanhangers Gülen

Op sociale media circuleert een zwarte lijst van Turks-Nederlandse bedrijven en stichtingen die zouden sympathiseren met Gülen. Er wordt opgeroepen tot een boycot. Ook worden namen en foto’s verspreid van mensen die Gülen volgen.

Sinaye Calkin, directeur van het aan Gülen gelieerde kennisplatform INS, werd deze week gebeld door een man die zich Hakam noemde. „Je bent een terrorist”, zei hij tegen haar. „Je bent schuldig aan de doden die afgelopen vrijdagnacht in Turkije zijn gevallen.”

Voor Gülen, zegt ze, „is het samenleven met iedereen juist belangrijk. Geloof of achtergrond maakt niet uit. Dus dat heb ik uitgelegd aan Hakam, al was hij niet heel erg geïnteresseerd.”

Aan bedreigingen via sociale media is ze gewend. Gülenisten worden uitgemaakt voor landverraders, bastaardkinderen, en nog veel meer. Maar dat ze ook wordt opgebeld, is nieuw. Calkin werd ook al gebeld door iemand met de mededeling: „Ik weet waar je woont.” En: „Ik weet dat je drie kinderen hebt.”

Doodeng, vindt ze het. „De Turkse gemeenschap is niet zo groot. Ze hebben je zo gevonden.” Maar ze vertrouwt erop dat de Nederlandse overheid haar zal beschermen tegen Erdogan-aanhangers.

Mehmet Cerit, hoofdredacteur van Zaman Vandaag, kan de keren dat hij voor landverrader is uitgemaakt niet meer tellen. „Maar het gaat nu verder. Er wordt gesproken over een jihad tegen Gülenisten. Het is geoorloofd om ons geld, kapitaal, maar ook onze vrouwen en dochters toe te eigenen.”

‘Stop met winkelen bij verraders’

Op sociale media wordt de taal agressiever. „Turken die in Nederland leven, stop met winkelen bij deze smerige parallelle zakenmannen (…) Steun deze verraders niet”, schrijft een Turkse Nederlander op Facebook. Ahmet Taskan, algemeen secretaris van de Turkse ondernemersvereniging Hogiaf (gelieerd aan Gülen) en zelf ondernemer in Rotterdam, kreeg een foto doorgestuurd van twee vuurwapens en twee steekwapens. Hij vertelt het met een zekere nonchalance. „Ik vind Gülen een geweldig persoon. In Turkije mag je dat niet zeggen. Maar ik woon in Nederland en hier mag dat wel.”

Taskan is vastbesloten zich niet te laten intimideren. Maar dat kan niet iedereen zich veroorloven, zegt hij. „Bedrijven die zakelijke belangen hebben in Turkije willen niet met ons geassocieerd worden, ook al dragen ze ons een warm hart toe.”

Ook laten ouders hun kinderen uitschrijven die lessen volgden bij de huiswerkinstituten die gelieerd zijn aan Gülen. Begin deze week had het Amsterdamse instituut De Witte Tulp al zes uitschrijvingen ontvangen.

Een van de Turkse Nederlanders die deze zwarte lijsten verspreidt, is Ibrahim Güngör, een 36-jarige vader van vier kinderen. Dit doet hij omdat hij de aanhangers van de Gülenbeweging wil ontmaskeren, zegt hij. Deze beweging zou een geheime missie hebben om hoge posities te verwerven in de samenleving.

Tweets en whatsapp-berichten als bewijs

Hoewel experts het onwaarschijnlijk achten, staat voor veel Turkse Nederlanders vast dat de couppoging het werk is van Gülen en zijn aanhang. Dat is immers wat de Turkse regering zegt en de Turkse media schrijven. Op sociale media gaan tweets en whatsapp-berichten rond waarin Gülen-sympathisanten de indruk zouden wekken meer te weten over de coup – wat door Erdogan-aanhangers wordt gezien als ‘bewijs’.

En zo komen Turkse Nederlanders als Haci Haracaer, directeur van de islamitische basisschool Elif in Heemskerk, tot de conclusie dat het „geen twijfel leidt dat de coup is gepleegd door Fethullah Gülen”. De basisschooldirecteur maakt op Twitter de coupplegers uit voor ‘Gülen-honden’. „Dat doe je uit boosheid”, licht Haracaer toe. „Die militairen hebben allemaal mensen vermoord. Daarom noem ik ze honden.”

Yunus Höke, eigenaar van een carstylingbedrijf in Lelystad, slaat op Facebook dreigende taal uit over Gülenaanhangers. Hij spreekt zelfs over executies. „Omdat zij achter die coup staan”, laat hij telefonisch weten. Ook Gülenisten in Nederland houdt Höke verantwoordelijk voor de couppoging, omdat zij de beweging financieel zouden steunen. Dat er nu bedreigingen zijn, noemt hij „een normale reactie”. „Je kunt de Gülenbeweging vergelijken met NSB’ers in de Tweede Wereldoorlog.” Ibrahim Güngör heeft familieleden bij de beweging: een nicht, een oom, de familie van zijn schoonbroer. Hij heeft geen contact met ze. „Dat hoeft van mij niet meer.”