Vakantie is fijn, maar ook verstandig

Vrij

Veel Nederlanders vinden het lastig om vrije dagen op te nemen. Is dat erg?

Illustratie Tomas Schats

Of het nu drie weken Zuid-Frankrijk is of een lang weekend Terschelling: vakantie is voor de meeste mensen iets om naar uit te kijken. Maar zo’n onderbreking is niet voor iedereen vanzelfsprekend: uit onderzoek van FNV bleek vorige week dat 51 procent van de werknemers het lastig vindt om vrije dagen op te nemen.

Op veel plekken, concludeert de vakbond, is de vakantie van de een het overwerk van de ander geworden. „De werkdruk is sinds de jaren negentig toegenomen in Nederland”, zegt Erik van de Haar, FNV-beleidsmedewerker veilig en gezond werken. „Bij veel bedrijven is er te weinig personeel voor de hoeveelheid werk, waardoor mensen het gevoel hebben dat ze niet weg kunnen, of ze voelen zich schuldig omdat ze collega’s belasten door op vakantie te gaan.” In sommige gevallen krijgen medewerkers zelfs niet de gelegenheid om vrije dagen te nemen. „Dan zegt de werkgever: ik heb in de planning gekeken en de komende weken heb ik iedereen nodig.”

Eerder ziek

Uit het onderzoek, dat werd gehouden onder 816 werknemers uit verschillende bedrijven en instellingen, blijkt dat deze situatie zich voordoet bij zowel grote als kleine bedrijven in alle sectoren. In de zorg, het onderwijs en het vervoer is de werkdruk doorgaans het hoogst.

Maar is het eigenlijk erg om geen vakantie te nemen? Ja, blijkt uit een uitgebreide Amerikaanse studie uit 2000. Mensen die niet op vakantie gaan worden eerder ziek en overlijden soms zelfs eerder.

Volgens arbeids- en organisatiepsycholoog Jessica de Bloom, die aan de Radboud Universiteit in Nijmegen promoveerde op de relatie tussen gezondheid en vakanties, hebben we vakantie ook nodig om goed te kunnen functioneren. „Vakantie is een krachtig middel om te herstellen van werk”, schrijft zij op haar website vakantiestudie.nl. „Het haalt mensen uit de ‘dagelijkse sleur’. En vakantiegangers ervaren meestal ook meer autonomie. Want op vakantie kun je tenminste zelf bepalen hoe je dag eruitziet.”

Uit onderzoek van De Bloom, die mensen voor, tijdens en na hun vrije dagen ondervroeg, bleek dat hun gezondheid en welbevinden tijdens de vakantie snel toenam. Zij ervoeren minder spanning en gaven hun stemming een hoger cijfer.

Op vakantie gaan is dus niet alleen fijn, maar ook verstandig. Maar wat als het werk dat niet toelaat? Ga eerst samen met collega’s in gesprek met je leidinggevende, adviseert Erik van de Haar. „Vraag diegene: hoe gaan we de werkdruk terugdringen?” Mocht je écht niet weg kunnen, laat de dagen dan uitbetalen. „Anders vervallen je rechten, dat is helemaal zonde.”