Turken zwaar beledigd door alle kritiek uit Europa

Achtergrond Turkije en EU Volgens veel Turken, ook tegenstanders van Erdogan, spreekt uit kritiek EU onbegrip. „Begrijpt niemand dat dan?”

Turkish military stand in front of the Republic Monument at the Taksim Square in Istanbul, Turkey, July 16, 2016. REUTERS/Murad Sezer TPX IMAGES OF THE DAY

Turken zijn zwaar beledigd door alle kritiek vanuit Europa na de mislukte coup. Daaruit spreekt totaal onbegrip voor hun benarde situatie, vinden ze. Vicepremier Mehmet Simsek reageerde dinsdag furieus op een tweet van een journalist over de vraag of de EU de toetredingsonderhandelingen zou moeten bevriezen.

„Verdedig je nu terroristen in uniform die hebben geprobeerd de democratie te slachten en honderden onschuldigen hebben gedood?”

De Turkse regering voelt zich nog steeds bedreigd en houdt rekening met een tweede staatsgreep. De zuivering van het ambtenarenapparaat gaat tot in de haarvaten en raakt ook de regeringspartij zelf diep, wat tot paniek leidt. Tientallen door de regering benoemde gouverneurs, waarvan dus werd aangenomen dat ze loyaal waren, zijn geschorst. Op het ministerie van de premier zijn dinsdag 257 mensen op non-actief gezet en hun identiteitsbewijzen zijn in beslag genomen.

De coup leidt ook tot spanningen in Nederland. Woede tegen ‘NSB’ers en Gülen-honden’

Terwijl de regering worstelt met wat ze omschrijven als een grote ‘schoonmaak’ en het verwijderen van het ‘virus’ binnen de overheid, klinkt zowel uit Europa als de VS vooral kritiek. Turkije moet zich gedragen zoals een EU-kandidaat betaamt, waarschuwt eurocommissaris Federica Mogherini (Buitenlandse Betrekkingen). Herinvoering van de doodstraf zou het einde van de kans op EU-lidmaatschap betekenen. Mensenrechtenorganisaties spuwen persberichten vol zorgen over de mogelijke mishandeling van verdachten.

Dreiging met doodstraf ‘toont paniek’

„Onbegrijpelijk”, zegt Emre Gonen, hoogleraar internationale betrekkingen van Bilgi universiteit in Istanbul. „De EU gaat met een jerrycan vol olie naar het vuur. Dit is het slechtst denkbare moment te dreigen Turkije uit EU te zetten. Neem die opmerkingen over herinvoering van de doodstraf. Boven alles tonen die de totale paniek en wanhoop onder Turkse bestuurders.”

President Erdogan ontsnapte vrijdagavond aan de dood. Het hotel waar hij verbleef werd een kwartier na zijn vertrek beschoten. Straaljagers hadden zijn vliegtuig in het vizier. De staatsgreep had met betere planning door de daders ook anders kunnen aflopen. Dan was Turkije mogelijk in een burgeroorlog verwikkeld of veranderd in een militaire dictatuur.

„Ik ben ontzettend kwaad omdat de EU en de VS vrijdagavond pas uren later de coup veroordeelden. Volgens mij wachtten ze eerst af hoe het af zou lopen.”

Dat zegt Esra Nihal, jong actief lid van regeringspartij AKP. Ze vindt het typerend gedrag van wereldmachten, die ook nauwelijks protesteerden toen de gekozen president Morsi in Egypte werd afgezet door het leger. Speculeren dat het Erdogan goed uitkomt omdat hij zo zijn macht kan vergroten, noemt ze „extreem beledigend.”

„Mensen hebben met hun blote handen gevochten en zijn omgekomen. Hij krijgt zoveel macht als mensen hem geven.”

Een normale eerste reactie zou zijn geweest „kunnen we helpen”, zegt professor Gonen. „Dit is niet het moment om te gaan ruziën met de democratisch gekozen regering van Turkije, zelfs als je Erdogan haat, wat ik ook doe”, zegt de hoogleraar. „Nu met de beschuldigende vinger wijzen toont een totaal gebrek aan empathie. Ik begrijp niet hoe het kan dat Europese leiders niet begrijpen hoe ernstig het is wat hier gebeurt.”

Lees ook dit interview met Ahmet Yavuz, generaal buiten dienst: ‘De opruiming in Turkije is nodig’

Gevolg van de staatsgreep lijkt dat Turkije en Europa verder van elkaar afdrijven. Als Europa dat laat gebeuren maakt het een grote misrekening, waarschuwt Gonen. „Als Turkije blijvend instabiel is heeft dat een uitstraling naar hele Midden-Oosten en Balkan. Dit is het enige land in de regio dat in staat is stabiliteit te exporteren. Het is niet de eerste keer dat hier een coup wordt gepleegd. Het worstelt met een verdeeld leger. Daar gaat een echt gevaar van uit. Begrijpt niemand dat dan?”