Systematische dopingfraude bevestigd, de Russen zijn boos

Doping De onthullingen over grootschalige Russische dopingfraude blijken te kloppen. De vraag is wat er nu gaat gebeuren.

President Vladimir Poetin en zijn minister van Sport, Vitali Moetko, tijdens de Winterspelen in Sotsji in 2014. Foto Alexei Nikolsky/AP ©

Eerst was er de schorsing van Russische atleten door wereldatletiekbond IAAF wegens grootschalige dopingfraude. Nu blijkt uit onderzoek van wereldantidopingagentschap WADA dat de sport in het land van president Vladimir Poetin grotendeels verrot is. De Canadese onderzoeker, sportjurist Richard McLaren, openbaarde maandag een rapport waarin wordt aangetoond dat dopingcontroles in Rusland jarenlang een farce waren. Misschien nog wel de kwalijkste vaststelling: het ministerie van Sport regisseerde de fraude.

Conclusies rapport

Onder leiding van het antidopinglaboratorium in Moskou werden jarenlang urinemonsters verduisterd om te voorkomen dat Russische sporters betrapt werden. Daarnaast bewees McLaren dat tijdens de Winterspelen van 2014 in Sotsji onder toezicht van de Russische geheime dienst FSB besmette dopingmonsters voor schone werden gewisseld. Daarvoor was in het dopinglab in Sotsji een ingenieus systeem met een gat in de muur ontwikkeld. Op die manier zouden zeker 15 Russische medaillewinnaars aan een positieve test zijn ontsnapt. Al die praktijken gebeurden volgens het rapport onder regie van het ministerie van Sport.

De wisselmethode van urinemonsters in de labs in Sotsji en Moskou heeft geduurd van eind 2011 tot en met augustus 2015. Nadruk lag op drie grote evenementen: in 2013 de WK atletiek in Moskou en de Universiade in Kazan, in 2014 de Spelen in Sotsji en in 2015 de WK zwemmen in Kazan.

McLaren ontdekte dat het kon misgaan. Bij drie verwisselde monsters bleek achteraf het DNA niet te matchen met de naam van de sporter.

Aanleiding tot de van staatswege geleide malversaties waren de teleurstellende resultaten tijdens de Winterspelen van 2010 in Vancouver. Met het oog op de Winterspelen daarna, in eigen land, beval Vitali Moetko, de minister van Sport, dat er maatregelen genomen moesten worden. Vergaande en illegale, zoals het rapport-McLaren aantoont.

Wie is McLaren?

Een sportjurist verbonden aan de universiteit van Toronto. Hij staat in Canada hoog aangeschreven. McLaren heeft vooral naam gemaakt in sport-ethische kwesties. Hij onderzocht een zaak van steroïdengebruik onder Amerikaanse atleten ten tijde van de Spelen in Sydney (2000) en hielp de Amerikaanse senator George Mitchell bij zijn dopingonderzoek in de Major League Baseball.

McLaren was vorig jaar ook lid van de WADA-commissie die onderzoek deed naar dopingmisstanden in de Russische atletiek. Aanleiding waren onthullingen van de Duitse onderzoeksjournalist Hajo Seppelt, aan wie atlete Joelia Stepanova en haar man Vitali Stepanov, voormalig medewerker van de Russische dopingautoriteit Rusada, als klokkenluiders hun verhaal deden. Gevolg van dat onderzoek was de schorsing van de Russische atletiekbond, zodat geen Russische atleten mogen meedoen aan de Olympische Spelen in Rio de Janeiro.

Nadat Grigori Rodsjenkov, oud-directeur van het Moskouse dopinglab, in The New York Times de kwalijke praktijken had onthuld, kreeg McLaren van WADA de opdracht daar onderzoek naar te doen.

De Russische reacties

De Russische sportwereld en politiek reageerden afwijzend. Dmitri Svysjtsjev, hoofd van de parlementaire commissie van Sport in de Doema, liet weten dat het rapport geen bewijs bevat dat Russische atleten in Sotsji doping hebben gebruikt. „Wij willen feiten zien, namen horen.”

Anderen zinspeelden op een proces wegens smaad, zoals voormalig olympisch schaatskampioene Svetlana Zjoerova. „Deze beschuldigingen kunnen we niet zomaar over onze kant laten gaan.”

President Poetin reageerde met een verklaring op de website van het Kremlin. Daar liet hij optekenen dat de huidige sfeer doet denken aan de jaren tachtig, toen westerse landen de Spelen van 1980 in Moskou boycotten vanwege de inval in Afghanistan. Vier jaar later liet de Sovjet-Unie verstek gaan in Los Angeles. „Opnieuw zien we een opleving van politieke inmenging in de sport.”

Poetin liet weten dat de verantwoordelijke bestuurders die worden genoemd in het rapport tijdelijk zullen worden geschorst. Om een beslissing te kunnen nemen, vraagt hij de WADA-commissie „meer uitvoerige, objectieve, op feiten gebaseerde informatie” te leveren voor onderzoek door de Russische justitie.

Hoe verder?

Het hoofdbestuur van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) komt deze dinsdag in spoedberaad bijeen om sancties te bespreken. In brede kring wordt aangedrongen op de schorsing van alle Russische sporters voor ‘Rio’. Onder andere door dopingautoriteiten uit diverse landen. Maar ook door sportkoepel NOC*NSF. Directeur Gerard Dielessen zei tegen het ANP: „Hoewel een mogelijke uitsluiting van Rusland voor de Spelen in Rio ook schone Russische sporters zal treffen, is dat op dit moment helaas de enig juiste maatregel.”

Met medewerking van Rusland-correspondent Steven Derix.