Amerika 2016

Laatste wanhoopspoging om Trump te blokkeren mislukt

Op de Republikeinse Conventie in Cleveland blijkt hoe absoluut de greep van Donald Trump op de partij is geworden. De tijd van zijn tegenstanders zit erop.

Foto Carlo Allegri/Reuters

Met een rood aangelopen hoofd stormt Lee Ellingwood de Conventiehal uit. „We zijn bestolen”, roept hij uit. „Onder het kleed gemoffeld.” Ellingwood is een van de 2.472 gedelegeerden op de Republikeinse Conventie in Cleveland. Hij vertegenwoordigt kiezers uit de staat Maine.

„Donald Trump heeft de partij nu helemaal in zijn greep. Hoe moet ik dit de mensen in Maine uitleggen?”

De conciërge, vader van zeven kinderen, had vooraf nog hoop dat de nominatie van Donald Trump tegengehouden kon worden. Ted Cruz had de voorverkiezingen verloren, maar de senator had nog een kans op de Conventie, dacht Ellingwood. Maandag moest het gebeuren, en Ellingwood zou helpen. Cruz had in Maine de voorverkiezingen gewonnen, dus de gedelegeerden zijn Cruz-gezind.

Maar de partijrevolte van elf staten mislukte. Door procedureel gedoe, een onwillig partijbestuur, en gerommel met handtekeningen. Ellingwood:

„Het zijn allemaal vriendjes van elkaar, Trump en de partijtop. Trump had gelijk: het systeem ís corrupt. Maar wel corrupt in zijn voordeel.”

De eerste dag van de Conventie verliep precies zoals de partij al gevreesd had: het was een grote chaos. Er was van alles geprobeerd om in ieder geval voor de tv-kijker het beeld van eenheid uit te stralen. Gedelegeerden van staten die tegen Trump zijn, kregen stoelen achterin de zaal, uit beeld. De huisband speelde Happy Together van The Turtles.

Maar al na drie uur stonden gedelegeerden elkaar, en partijbestuur, uit te schelden. Een deel van de zaal scandeerde ‘We want Trump!’ Een ander deel, het pro-Cruz-deel, schreeuwde terug. Zelfs tijdens de traditionele groepsfoto, waarvoor de gedelegeerden twee minuten stil moeten staan, bleef dit doorgaan.

Dit gebeurde er: gedelegeerden uit elf staten, waaronder Maine, eisten een hoofdelijke stemming over de nominatie van Donald Trump. Op die manier, hoopte het #NeverTrump-kamp, zouden veel gedelegeerden niet op Trump stemmen, maar op de conservatieve senator Ted Cruz. Het was een wanhoopspoging van het Ted Cruz-kamp, dat weet dat de zaak al verloren is.

Het partijbestuur wikkelde de zaak haastig af. Drie staten zouden hun steun voor deze speciale stemming hebben ingetrokken, werd gezegd, en daardoor was er niet langer voldoende basis voor. Hierop brak een chaos uit op de Conventievloer. Het was bedrog, riep partijprominent Ken Cuccinelli uit, een vriend van Ted Cruz. Hij smeet woedend zijn Conventiepas op de vloer. De gangen vulden zich met weglopende gedelegeerden. Gedelegeerden vertelden na afloop dat ze bedreigd en geïntimideerd werden door aanhangers van Trump.

Ook de delegatie uit Maine werd benaderd door een Trump-aanhanger. Het gesprek is gefilmd. Of de opstandige staat zich wel realiseerde dat de ‘liberal media’ het verzet breed uit zouden meten. Gedelegeerde Lee Ellingwood zegt:

„Ik wil hier niets meer mee te maken hebben, zo snel mogelijk wil ik hier weg. Ik heb maar twee weken vakantie per jaar, ik ben wel gek om de helft daarvan hier in Cleveland te vergooien.”

Voor de partij was het een ramp, maar voor Donald Trump kon de eerste dag niet beter verlopen. Hij greep de macht in de Republikeinse Partij, en elimineerde het laatste verzet. Het #NeverTrump-kamp is na deze laatste oprisping dood.

Bikers for Trump

Hoe absoluut de greep van Trump op de partij is geworden, bleek overal in Cleveland. Door de stad paradeerden leden van de motorclub Bikers for Trump, met vlaggen, leren jassen en de vuurwapens nonchalant aan de gordel. Omdat de staat Ohio ruime wapenwetten heeft, mogen zij tot vlakbij de Conventiehal komen met hun vuurwapens. „Wij zullen Trump beschermen tegen iedere vijand”, zegt biker Fred German.

„Als iemand hem iets wil aandoen, zal hij eerst met mij moeten afrekenen.”

Een demonstratie van Trump-aanhangers in Cleveland trok een paar honderd bezoekers. De demonstratie leek sterk op een geregisseerde actie uit het kamp van de presidentskandidaat. Er spraken geen doorsnee Republikeinen, maar mensen uit Trumps entourage: complotdenker Alex Jones van de website Infowars.com zei dat Hillary Clinton naar de gevangenis moet. Trumps naaste adviseur Roger Stone beschuldigde Clinton van een moord in de jaren negentig. Hij beschreef zelfs hoe ze de moord had uitgedacht. Dit was een viering van Trumpisme, een anti-elitair populisme vol hyperbolen en wilde theorieën.

Trump is er zelf een meester in. Hij dankt er zijn populariteit bij de Republikeinse achterban aan. En hij gaat door op dit pad. Een typerend voorbeeld gaf hij maandag, toen hij tegen Fox News suggereerde dat president Obama geweld tegen politieagenten helemaal niet afkeurt.

„Zijn woorden zijn okee, maar kijk naar zijn lichaamstaal. Er is iets gaande.”

Dit denken is dominant in de partij geworden. En het gaat ten koste van de conservatieven, voor wie God en Grondwet leidend zijn. De Cruz-adepten, zoals Lee Ellingwood. Hun tijd zit erop, bleek na de eerste Conventiedag. Journalist Nate Silver ontdekte dat het woord ‘conservatief’ niet één keer genoemd is door de zestien sprekers op de eerste dag.

Aan het einde van de eerste dag kwam Trump zelf het podium op – zelden eerder vertoond op een Conventie. Hij stond gehuld in rook, werd dramatisch verlicht, en wandelde onder We are the Champions van Queen het toneel op. Daar kondigde hij zijn vrouw Melania aan, die deze dag de belangrijkste speech mocht geven. Trump had weinig woorden nodig, hij zei maar één zin: „We gaan zó spectaculair winnen, zo spectaculair.” Maar die ene zin was voor de zaal voldoende om te weten wat de verhoudingen in de partij zijn.

Donald Trump heerst, en de partij zal volgen – verenigd of verdeeld.

Blogger

Guus Valk

Guus Valk volgt als correspondent in de Verenigde Staten de verkiezingsstrijd. Eerder was hij Midden Oosten-correspondent en politiek redacteur in Den Haag voor NRC Handelsblad.