De crimineel sms’t, de politie kijkt mee

Encryptie

De politie heeft opnieuw een beveiligde telefoon gekraakt, nu in een moordzaak. Het leidt tot onrust in de onderwereld.

Onderzoek in de zaak-Pjotr R. Hij werd vorig jaar in Diemen beschoten. Foto Evert Elzinga/ANP

Ze waanden zich allemaal veilig, criminelen met hun aangepaste Blackberry. Daarmee konden ze communiceren zonder dat de politie meeluisterde. De Blackberry’s maakten gebruik van een speciaal programma dat bekend staat als PGP – Pretty Good Privacy.

Tot eind vorig jaar. Toen werd bekend dat het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) erin was geslaagd om deze PGP-telefoons te kraken. Sindsdien heeft de onderwereld een groot probleem. In vrijwel alle grote strafzaken die recent zijn aangebracht bij de rechter rolt er bewijs uit de telefoons die juist alles moesten verhullen. De letters PGP staan inmiddels dan ook voor: Pretty Great Problem.

Drie mannen die worden verdacht van de mislukte liquidatie op de Amsterdamse crimineel Pjotr R. hebben ook een PGP-probleem. Advocaat Erik Thomas uit Breda, die een van de verdachten in deze zaak bijstaat, bevestigt dat ook in dit onderzoek een PGP-telefoon is gekraakt. De drie verdachten werden aangehouden kort na de aanslag in Diemen, op 5 november vorig jaar.

Thomas wil niet ingaan op de precieze inhoud van het nieuwe materiaal. Deze woensdag presenteert het Openbaar Ministerie de nieuwe bevindingen op een tussentijdse zitting waar de voortgang van het onderzoek wordt besproken en de rechter beslist over de voorlopige hechtenis van de verdachten.

Los van deze zaak, beaamt Thomas dat de gekraakte PGP-telefoons een issue zijn in het criminele milieu. „Naarmate er meer van die telefoons worden uitgelezen, neemt de onrust erover toe”, stelt Thomas. „Het vertrouwen in die dingen is helemaal weg. Ook de bedrijven die dit soort diensten leveren, vragen zich af wat de risico’s voor hen zijn nu blijkt dat het systeem is gekraakt.”

Opmerkelijke politie-actie

Een van die bedrijven is Ennetcom uit Nijmegen, tot voor kort een van de grootste aanbieders van PGP-diensten. In april van dit jaar viel de politie binnen bij Ennetcom. Daarbij zijn de servers van het bedrijf, die in Canada stonden, uit de lucht gehaald en in beslag genomen.

De eigenaar van Ennetcom, Danny M., wordt verdacht van witwassen en heeft bijna een maand in voorarrest gezeten.

In zijn bedrijf ging groot geld om. Volgens justitie verkocht Ennetcom 19.000 PGP-telefoons van 1.500 euro per stuk plus abonnementskosten, vaak contant afgerekend. PGP was voor Ennetcom pretty good business: alleen al de verkoop van telefoons leverde Ennetcom een omzet op van 28,5 miljoen euro.

Danny M. moet hebben geweten, zo redeneert justitie, dat een groot aandeel van zijn clientèle in het criminele milieu verkeerde. Waarom betaalden ze anders zoveel voor één Blackberry waarmee alleen boodschappen konden worden verstuurd?

Danny M. stelt dat hij een legitiem bedrijf runde en geen onderdeel was van een crimineel netwerk, zoals het Openbaar Ministerie volgens hem heeft gesuggereerd. Daarom hebben de advocaten van Ennetcom en Danny M. vorige maand via een kort geding rectificatie geëist van die stelling. Bij de Haagse kortgedingrechter stelde justitie dat daarbij niet zozeer werd gedoeld op Ennetcom zelf, maar op een deel van de klanten van het bedrijf.

Hoewel de rechter het verzoek tot rectificatie afwees, stelden de advocaten van Ennetcom tevreden vast dat Ennetcom blijkbaar geen crimineel netwerk is. Maar daarmee zijn de problemen voor Danny M. en zijn bedrijf niet van de baan. Ennetcom is nog altijd uit de lucht en de verdenking van witwassen staat vooralsnog overeind.

En dat is nog niet alles. Een deel van de klanten van Ennetcom is allesbehalve tevreden over de dienstverlening van het bedrijf.

Dit voorjaar heeft Danny M. tot twee keer toe waarschuwingen ontvangen die gezien hun aard niet van zijn gewone klanten afkomstig zijn. In januari van dit jaar werden twee auto’s voor zijn huis in brand gestoken en in maart van dit jaar werd het huis van Danny M. beschoten met automatische geweren.

Onrust in de onderwereld

Het is een teken van de onrust die is ontstaan in de onderwereld. En die zal voorlopig nog niet verdwijnen, zo is de verwachting. De grote vraag is bijvoorbeeld wat er allemaal gevonden wordt op de in beslag genomen server van Ennetcom. Gezien de technische complexiteit van dit onderzoek en het feit dat de servers die Ennetcom gebruikte in Canada stonden, zo meldde het Openbaar Ministerie onlangs, zal het nog enige tijd duren voordat precies duidelijk wordt wat daar allemaal uit komt.

Tot die tijd zal het onrustig blijven in het milieu, verwacht advocaat Thomas. „Zolang er vertrouwelijke communicatie uit PGP-telefoons in strafdossiers belandt, zal de onrust onder de gebruikers van die telefoons niet afnemen.”