Zo gezond zijn de deelnemers niet

Vierdaagse

Wandelen is gezond, maar deelnemers aan de Nijmeegse Vierdaagse zijn dat niet per se.

Foto ANP

De Nijmeegse Vierdaagse wandelen, dat is een lange zoektocht naar plezier. Plezier, dat vinden de deelnemers zelf hun voornaamste drijfveer. Het kwam uit een enquête onder de deelnemers in 2012. Daarna komen de prestatie en ‘gezond bezig zijn’. Training en traditie zijn ook belangrijk. Veel wandelaars komen terug.

Het plezier stond niet altijd voorop. Het waren legerofficieren die in 1908 de Nederlandsche Bond voor Lichamelijke Opvoeding oprichtten en de ‘vierdaagsche marsen’ begonnen, op verschillende plaatsen in het land, om de lichamelijke conditie in brede lagen van de bevolking te verbeteren. Het staat in een van de Vierdaagse Magazines die voorafgaand aan deze 100ste editie zijn uitgegeven.

Beeld NRC

Route van de Nijmeegse Vierdaagse. Beeld NRC

Tegenwoordig is de vierdaagse er vooral voor 50-plussers. Tweederde is dit jaar ouder dan 50. Er doen meer zestigers dan vijftigers mee. Een drietal 90-plussers begint aan deze honderdste vierdaagse. Herman Dubie en Jan Zwijnen zijn de oudste twee. Beiden 93, meldt een persbericht.

Zijn ze gezond, die Nijmeegse langeafstandswandelaars? Een 8 geven ze zichzelf voor hun eigen gezondheid en hun levenskwaliteit. Dat was te verwachten, anders beginnen ze niet aan zo’n onderneming. Maar toch hebben ze heel wat ziekten (of: risicofactoren) onder de leden. Eén op de vijf heeft hoge bloeddruk. Eén op de zeven een te hoog cholesterolgehalte. Eén op de twaalf wandelaars heeft astma. Reuma, diabetes, een depressie en kanker is bij ongeveer één op de twintig wandelaars gediagnosticeerd. Uit die cijfers, verzameld door Nijmeegse onderzoekers, blijkt weer de kloof tussen de officiële statistieken en wat de mensen er zelf van vinden. Ongeveer een derde van de vierdaagsedeelnemers heeft een chronische ziekte. Heel wat mensen combineren er twee of drie. Maar bijna allemaal (90 procent) vinden ze hun eigen gezondheid goed of zeer goed.

Veel vierdaagsewandelaars dragen overbodige ballast mee: vet. In 2012 was ruim een derde te dik – hun BMI (gewicht in kilo gedeeld door het kwadraat van de lengte in meter) overschreed de 25. Daarmee zijn ze wel iets slanker dan de gemiddelde Nederlanders, waarvan de helft te dik is. De wandelaars voldoen – door het jaar heen – wel ruimschoots aan het advies om 5 dagen per week minstens 30 minuten ‘matig intensief’ te bewegen. De gemiddelde wandelhartslag was 115 slagen per minuut. Dat bevestigt nog eens: wandelen is matig intensief bewegen.

Beter wandelen dan puzzelen

Hoe gezond het is om in beweging te komen, toonden de vierdaagseonderzoekers nog eens aan met een groep diabetici die voor het eerst aan de Vierdaagse mee ging doen. Zij trainden onder begeleiding. Tijdens die training werd hun diabetes minder. Ze bleven wel even zwaar. Hun buikomvang nam zelfs iets toe. Maar meetwaarden van hun bloed lieten zien: hun kans op gezondheidscomplicaties was verminderd.

Matig intensief bewegen beschermt niet alleen tegen diabetes, maar ook tegen hart- en vaatziekten en tegen een hele rij andere lichamelijke ziekten. Het beschermt ook tegen depressie. En, wat wetenschappelijk inmiddels als een paal boven water staat: bewegen is de beste bescherming tegen dementie. Je kan beter gaan wandelen dan puzzelen.

Toch gaat zo’n vierdaagse niet vanzelf. In 2015 deden 110 wandelaars mee aan medisch onderzoek. Van hen gebruikten er 42 op enig moment pijnstillers. Op de eerste dag waren het er 10, op de laatste dag 32. Die wandelaars meldden niet veel last te hebben van blaren, maar wel van spierpijn.

Het is dat ze zich met plezier pijnigen, want wat minder is ook prima. Vanuit gezondheidsoogpunt is 30 tot 55 kilometer lopen op één dag, en dat vier dagen achter elkaar, nergens goed voor. Acht tot negen uur wandelen per dag ligt zo ver boven dat voor de gezondheid aanbevolen halve uurtje dat het zelfs een riskante bezigheid kan worden. Uitdroging of het tegenovergestelde dat steeds vaker voorkomt, overmatig vochtgebruik, ligt op de loer. De zonnesteek dreigt. De honderdjarige vierdaagse betreurt zeker vijf doden. Meestal ging het mis bij zeer warm zomerweer.

Beeld NRC

Beeld NRC

Maar gevraagd naar hun gemoedstoestand voelden de wandelaars zich vooral ‘sterk’. De vrouwen meer dan de mannen. En in de loop van vier dagen namen boosheid, neerslachtigheid en spanning af. Slechts de vermoeidheid nam toe. Het plezier bleef, dat was duidelijk.