Ziekenhuizen verkeren minder vaak in financiële problemen

Financiële resultaten

Hoewel minder ziekenhuizen verlies lijden, zijn er nog altijd 23 die niet financieel gezond zijn. Een jaar eerder waren dat er 28.

Het Foto ANP

Het aantal ziekenhuizen dat in financiële problemen verkeert, is het afgelopen jaar licht gedaald. In 2015 schreef 8 procent van de Nederlandse ziekenhuizen rode cijfers. Twee jaar geleden was dat 11 procent. Dat blijkt uit een maandag verschenen jaarlijkse analyse van zorginkooporganisatie Intrakoop en accountantskantoor Verstegen.

In het rapport staat dat de ziekenhuizen vorig jaar financieel gezien „in rustiger vaarwater lijken te zijn gekomen”. Behalve het feit dat minder ziekenhuizen verlies leden, boekten de ziekenhuizen gezamenlijk ook meer winst dan twee jaar geleden. Het afgelopen jaar viel het nettoresultaat bijna 100 miljoen euro hoger uit: van 463 naar 541 miljoen.

Intrakoop en Verstegen baseren zich op de jaarcijfers van 79 ziekenhuizen. Samen zijn die goed voor 95 procent van de omzet in de sector.

De onderzoekers spreken van een „bescheiden verbetering” van de resultaten. De omzet van veel ziekenhuizen steeg. De winst-omzetverhouding bleef nagenoeg onveranderd (2,1 procent in 2015 versus 2,0 procent in 2014). Daarbij komt dus dat nog steeds bijna een op de tien ziekenhuizen verlies lijdt.

Volgens het rapport heeft de resultatenverbetering deels ook een „incidenteel karakter”. Die werd soms gedreven door het ontvangen van subsidies en schadevergoedingen. En soms door het vrijvallen van voorzieningen voor verliezen die eerder werd getroffen, maar achteraf niet nodig bleken. „In structurele zin staat de resultaatontwikkeling onder druk doordat de kosten sneller toenemen dan de baten.”

De meeste ziekenhuizen die rode cijfers schrijven, hebben last van incidentele tegenvallers, blijkt uit het rapport. Zij moesten bijvoorbeeld afschrijven op vastgoed of op vorderingen die oninbaar bleken. Bij twee ziekenhuizen is sprake van verliezen met „een structureler karakter over meerdere jaren”. Dat gaat om Gelre Ziekenhuizen en het VUmc.

Zorgkosten gestegen

De onderzoekers verklaren de veranderingen onder andere doordat de sector in tegenstelling tot eerdere jaren „minder is geconfronteerd met ingrijpende wijzigingen in de bekostiging van hun activiteiten”. Zo zijn de aparte tarieven voor zogeheten vrijgevestigde medisch specialisten afgeschaft. Dat zijn specialisten die niet in loondienst van een ziekenhuis zijn, maar zich laten inhuren via een vennootschap of maatschap. „Die relatieve rust heeft zijn weerslag op de [...] financiële prestaties.”

De liquiditeit van ziekenhuizen blijft volgens de onderzoekers een belangrijk punt van zorg. Van de 79 onderzochte ziekenhuizen scoorden er in 2015 23 slechter dan wat als financieel gezond wordt gezien. In 2014 waren dat er 28. „Een bescheiden verbetering, maar de liquiditeit van de sector blijft onverminderd kwetsbaar en geeft weinig ruimte voor tegenvallers of investeringen”.

De onderzoekers schrijven ook dat de zorgkosten per patiënt vorig jaar verder zijn gestegen. Dat komt onder meer door het toenemende gebruik van dure medicijnen. Ook geven ziekenhuizen steeds meer uit aan specialistische zorg. De kosten per patiënt zijn, net als voorgaande jaren, harder gestegen dan de bedrijfsopbrengsten van ziekenhuizen.