Shi’ieten in Bahrein raken nu ook hun partij kwijt

Sektarische strijd Het ontbinden van hun partij Al-Wefaq zal de onderdrukte shi’itische meerderheid in Bahrein verder op stang jagen. Laait de sluimerende opstand tegen het sunnitische koningshuis weer op?

Anti-regeringsdemonstranten verzamelen zich in Manama, Bahrein. Foto Hasan Jamali/AP

Een rechtbank in Bahrein heeft zondag de belangrijkste shi’itische oppositiepartij ontbonden. Al-Wefaq vertegenwoordigt een groot deel van de shi’itische meerderheid in het Arabische Golfstaatje, dat door een sunnitische elite wordt geregeerd. De partij, opgericht in 2002, wordt beschuldigd van het aanzetten tot intolerantie, van sektarisme en van inmenging van buitenlandse mogendheden in nationale aangelegenheden.

Dat laatste slaat op het shi’itische Iran, waarmee Al-Wefaq nauwe banden zou hebben. Dát is het echte pijnpunt voor de autoriteiten in de hoofdstad Manama. Of eigenlijk in Riad. Want de Bahreinse regering mag dan tegen buitenlandse inmenging zijn: dat geldt niet voor de Saoediërs, die het er min of meer voor het zeggen hebben. Bahrein is door zijn olie heen en wordt financieel overeind gehouden door de Saoediërs. De Khalifa’s, Bahreins koninklijke familie, zijn van oorsprong Saoedische sunnieten.

Toenemende repressie

De ontbinding van Al-Wefaq komt niet uit de lucht vallen. De afgelopen maanden heeft de regering in Manama herhaaldelijk laten zien dat het van plan is kritische geluiden de kop in te drukken. De arrestatie van mensenrechtenactivist Najeel Rajab, de veroordeling van Al-Wefaq’s secretaris-generaal Ali Salman tot negen jaar gevangenisstraf en het ontnemen van de nationaliteit van de belangrijke shi’itische geestelijke Isa Qassim, zijn maar enkele voorbeelden van de toenemende repressie in het Golfstaatje, thuisbasis van de Amerikaanse vijfde vloot.

Via Twitter laat het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken weten „erg bezorgd” te zijn over het ontbinden van Al-Wefaq. Die zorgen zijn terecht. Want de partij mag dan ontbonden zijn, de onderliggende onvrede van het achtergestelde shi’itische bevolkingsdeel – goed voor zo’n 60 procent van de bevolking – is niet verdwenen. Nog afgezien van dat buurland Iran not amused zal zijn.

Bovendien is de ontbinding van de partij symptomatisch voor de steeds verder oplopende spanningen in de Golfregio. Sektarische verschillen die er in landen als de Verenigde Arabische Emiraten en Koeweit voorheen nauwelijks toe deden, spelen nu een cruciale rol in de lokale en regionale machtspolitiek. Die worden aangewakkerd door de machtsstrijd tussen Iran en Saoedi-Arabië.

„Dit soort acties laat zien dat de regering van Bahrein niet zoekt naar oplossingen”, zei een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken.

„Het zal de situatie slechts verder compliceren en mensen aansporen om op zoek te gaan naar een niet-vreedzame aanpak.”

Sluimerende opstand

„Er verandert niks”, laat een prominent lid van Al-Wefaq, dat vanwege haar veiligheid anoniem wil blijven, via Whatsapp weten. „Zo werkt de regering hier.” Ze kan het weten. Al jaren vergadert ze met partijgenoten op geheime locaties en al jaren wordt ze geregeld op het ministerie van Binnenlandse Zaken ‘uitgenodigd’ voor een gesprek. Tijdens een ontmoeting enkele maanden geleden in Bahrein, was ze er laconiek – „we zijn het wel gewend” – maar ook vastberaden over.

„We geven het niet op.”

De vraag is of de ontbinding van Al-Wefaq de sluimerende sh’itische opstand tegen het sunnitische koningshuis weer zal doen oplaaien. Seculiere groepen – die op zichzelf niet tegen de ontbinding zijn van Al-Wefaq, dat ze als te religieus beschouwen – zien dat gevaar ook. „Laten we hopen dat deze stap samen gaat met een hernieuwde betrokkenheid van de regering bij echte hervormingen en het naleven van mensenrechten”, schrijft Citizens for Bahrain op zijn website.

De regering moet dan wel snel zijn, want meteen na de uitspraak gingen shi’ieten de straat op om te demonstreren.