Lucian Freud ontkende, maar maakte portret wel degelijk

Een portret van een jonge man met zwarte kravat Foto: BBC

Lucian Freud ontkende tot zijn dood in 2011 dat hij de schilder was. Maar het BBC-programma Fake or Fortune oordeelde zondagavond na uitgebreid onderzoek anders: een portret van een jonge man met zwarte kravat is wel degelijk een vroege Freud. De waarde wordt daarmee op ten minste 300.000 pond (354.000 euro) geschat. Eerdere werken van Freud verkochten voor miljoenen. In 2015 werd Benefits Supervisor Resting voor 35,8 miljoen pond verkocht.

Langdurige vete
Waarom Freud ontkende dat het schilderij door hem was geschilderd, is onbekend. Vermoedelijk is een belangrijke reden de langdurige vete tussen hem en de eigenaar van het werk, de kunstenaar Denis Wirth-Miller. Die probeerde het portret in 1985 te verkopen, en veilinghuis Christie’s was daartoe bereid, tot er een briefje van Freud kwam.

Denis Wirth-Miller was lid van een groep kunstenaars die een bohemien leven leidde in Wivenhoe, aan de kust van Essex. Zijn partner Dickie Chopping was de illustrator van de James Bond-boeken, hij had een relatie met schilder Francis Bacon, en was onder andere bevriend met de Nederlandse schrijver Gerard Reve.

De oorzaak van de ruzie tussen Wirth-Miller en Freud, die in de jaren veertig samen in East Anglia op een kunstacademie zaten, is onbekend. Maar Freud noemde Wirth-Miller „Worst Miller”, en Wirth-Miller maakte lijsten met ‘Redenen waarom ik Lucian Freud haat’.

Freuds dochter weigerde een aantal jaar geleden het schilderij aan haar vader te laten zien. Ze was bang dat „hij zijn vuist erdoor heen zou slaan”: hetzij omdat hij beledigd zou zijn dat het werk aan hem werd toegeschreven, hetzij omdat hij het wél had gemaakt, maar op zo’n jonge leeftijd (17) dat hij er niet mee geassocieerd wilde worden.

Lucian Freud vernederen
Voor zijn dood liet Wirth-Miller zijn erfgenaam Jon Turner beloven uit te zoeken hoe het met het schilderij zat. „Ik wil dat je dit schilderij zo publiek mogelijk verkoopt. Ik wil dat je Lucian Freud vernedert.” Turner stapte naar de BBC.

De omroep ging onder andere langs bij Freuds advocaat. Zij bleek in 2006 met Freud over het portret te hebben gesproken. Volgens haar herinnerde Freud zich het te zijn begonnen, „maar iemand anders maakte het af”. Freud schilderde het overhemd, de nek, het voorhoofd. Uit analyse van de verf blijkt dat ook de ogen, het haar en het gezicht door dezelfde hand zijn gemaakt. Alleen de achtergrond kan door een ander zijn geschilderd. Drie Freud-deskundigen – zijn galeriehouder, zijn biograaf en degene die zijn werken catalogiseert – concludeerden daarop dat de schilder het portret heeft geschilderd, en ,,zeer waarschijnlijk in 1939”.

Jon Turner zei maandag tegen NRC „opgelucht en blij” te zijn: „Dit laat zien dat als je maar vastberaden bent de waarheid boven komt.”