Kuikentje onderscheidt ‘gelijk’ van ‘anders’

Diergedrag

Piepkuikens die twee balletjes voor hun moeder aanzien, hebben, als het moet, liever twee blokjes dan een bolletje-blokje.

Kuiken kiest bij gebrek aan beter voor twee verschillende blokjes en niet voor gelijke vormen. Het dier was ingeprent met twee verschillende ronde vormen. Foto Antone Martinho

Eendenkuikens begrijpen de abstracte categorieën ‘hetzelfde’ en ‘verschillend’. Dat blijkt uit een serie experimenten uitgevoerd door onderzoekers van Oxford University. Ze publiceerden hun resultaten vrijdag in Science.

De eendenkuikens kregen een bewegend paar plastic voorwerpen aangeboden een uur nadat zij uit het ei waren gekropen. Dat is het moment waarop ‘inprenting’ plaatsvindt. Normaal leren ze dan wie hun moeder en nestgenoten zijn. Dat is essentieel voor hun overleving en ingebakken in het kuikeninstinct.

De Oostenrijkse etholoog Konrad Lorenz bestudeerde het principe van inprenting in de jaren dertig van de vorige eeuw. De kuikens zagen hem als moederfiguur omdat hij ervoor zorgde de enige aanwezige te zijn in de periode van inprenting. Later liet Lorenz zien dat inprenting ook werkt met levenloze voorwerpen.

De zoölogen uit Oxford gebruikten de inprentingperiode om te kijken of kuikens abstraheren. Ze lieten de kuikens inprenten op twee plastic voorwerpen die dezelfde of verschillende vormen hadden. Na een half uurtje in het donker moesten de kuikens kiezen tussen voorwerpen met andere vormen, maar wel gelijk of verschillend. Ruim tweederde van de kuikens had een voorkeur voor de combinatie waarop ze waren ingeprent. Als ze waren ingeprent met twee balletjes kozen ze daarna voor twee blokjes, in plaats van de combinatie balletje-blokje. In een tweede serie experimenten bleek dat ook te gelden voor inprenting op kleur.

Volgens de onderzoekers is voor het eerst het vermogen tot spontaan abstract denken bij dieren aangetoond. In proeven met apen, papegaaien en kraaien is abstraheren ook wel aangetoond, maar dat lukte pas na een moeizaam leertraject.