Jack Daniel’s ontboezeming

Foto ANP

Foto ANP

Jack Daniel is waarschijnlijk de bekendste naam ter wereld als het over Amerikaanse whiskey gaat. Iedereen kent het zwarte label met die grote witte letters ‘Old no. 7 Tennessee Whiskey’. Het merk bestaat dit jaar precies 150 jaar. Ergens in de jaren vijftig van de negentiende eeuw had Daniel het vak als kleine jongen geleerd van de predikant en kruidenier Dan Call. Althans, dat is het verhaal dat de duizenden jaarlijkse bezoekers van de distilleerderij in Lynchburg Tennessee jarenlang te horen kregen. Sinds deze zomer wordt er een ander verhaal verteld: Daniel leerde het stoken niet van Call, maar van een van zijn slaven, Nearis Green.

De geschiedenis van Amerikaanse whiskey en bourbon (whiskey gestookt van minimaal 51 procent maïs) wordt altijd opgehangen aan witte pioniers en kolonisten, zoals Elijah Craig en Evan Williams. Hoewel de bourbonmerken die hun namen dragen in werkelijkheid vaak weinig tot niets met die historische figuren te maken hebben, zijn zij het speerpunt van de marketing. Toch is het nooit een geheim geweest dat zwarte slaven altijd een grote rol hebben gespeeld in de productie van whiskey in de VS – zo weten we dat de distilleerderij van de eerste Amerikaanse president George Washington geleid werd door twee Schotten en zes slaven en bood de latere president Andrew Jackson in 1805 een premie voor een weggelopen slaaf die hij kwalificeerde als „een goede distilleerder”, aldus The New York Times.

Ook de rol van ‘Uncle Green’ in de geschiedenis van Jack Daniel’s was al langer bekend. Het was nooit een bewuste keuze om Green buiten de geschiedvertelling te laten volgens de directie. Waarom dan nu erover beginnen? De whiskeyproducent wil simpelweg de geschiedenis eer aan doen. De 150ste verjaardag was daarvoor een moment, zegt de bedrijfshistoricus tegen The New York Times.

Waarschijnlijk is het ook een weloverwogen marketingstrategie. De populariteit van Amerikaanse whiskey heeft de laatste tien jaar, met name in Amerika, een enorme vlucht genomen. Men spreekt wel van een bourbon boom. Het aantal nieuwe, kleine craft-distilleerderijen is in tien jaar tijd bijna vertienvoudigd volgens zakenkrant The Wall Street Journal. Jonge foodies en hipsters die op zoek zijn naar een authentiek Amerikaans product vormen een grote potentiële afzetmarkt. Voor deze millenials zijn sociale rechtvaardigheid en raciale verhoudingen in de Amerikaanse geschiedenis belangrijke culturele thema’s. Daar speelt de ontboezeming van Jack Daniel’s op in.

De geschiedschrijving rondom Amerikaanse whiskey blijft hoe dan ook schimmig, veelal gebaseerd op zeer schaars bronnenmateriaal en mondelinge overlevering. Ook het verhaal van Nearis Green is slecht gedocumenteerd. Bij het NY Times-artikel is wel een foto geplaatst uit het einde van de negentiende eeuw waarop zeer prominent naast Daniel een zwarte man te zien is, waarschijnlijk een van Greens zoons, die Daniel in dienst had genomen bij de oprichting van zijn distilleerderij in 1865 – tevens het jaar dat de slavernij officieel werd afgeschaft.

Hoe het ook zij, het nieuwe script voor de toerbegeleiders in de Jack Daniel’s-distilleerderij is in iedere geval weer een stap vooruit in de achterstallige erkenning van de zwarte gemeenschap in de Amerikaanse culinaire geschiedenis.