Het nieuwe politieteam is nu wel heel erg groot geworden

Politie Sinds de vorming van de Nationale Politie zijn de agenten georganiseerd in nieuwe ‘basisteams’. Het werkt nog niet echt goed, zeggen agenten. „Een personele reorganisatie, een bedrijfsreorganisatie: het was wel wat te veel van het goede.”

Foto’s Merlin Daleman

Als wijkagent Lieve van den Berg (27) langs het plein van basisschool Armhoefse Akker loopt, vliegen de kleine kinderen tegen het hek van opwinding. „Mevrouw, mevrouw! Politie, politie! Heeft u nog boeven gevangen?” Nee, boeven heeft Van den Berg vandaag nog niet gevangen, ze is op pad om een andere reden: er circuleert een Instagram-account van schooldirecteur Yolanda van Gageldonk op internet, waarmee kinderen worden uitgenodigd voor een vriendschapsverzoek. Een nepaccount, dat Van Gageldonk zelf niet heeft aangemaakt. Ze heeft „er een nacht niet van kunnen slapen”.

De school ligt in de Tilburgse wijk Armhoef, een rustige wijk met bijna 2.200 inwoners, vooral tweeverdieners. Een ‘Jip en Jannekewijk’ noemen ze het op politiebureau Tilburg-Centrum, waar de wijk onder valt. De straten zijn schoon, de huizen netjes geverfd. Op deze zonnige donderdagmiddag zou je met gemak een kanon kunnen afschieten in de straten waar wijkagent Van den Berg haar ronde doet. „Iedereen is aan het werk.” Ondanks de motorbendes en drugscriminaliteit in Tilburg, hoef je in Armhoef geen sensatie te verwachten, zegt Van den Berg. „Ze lossen problemen hier pratend op.”

Steeds bureaucratischer

Basisteam Tilburg-Centrum doet al het ‘basispolitiewerk’ in het centrum en het zuiden van Tilburg: naar incidenten toe, contact houden in de wijk en diefstallen en inbraken oplossen. Vroeger werkten er drie teams in dit gebied.

Het is ook één van de zes basisteams die zijn onderzocht voor het rapport ‘Basisteams in de Nationale Politie’, dat deze maandag verschijnt. De onderzoekers spraken en liepen mee met 122 politiemedewerkers. Conclusie: na de komst van de basisteams begin 2015, samenhangend met de komst van één Nationale Politie, vinden veel agenten hun team te groot geworden en leidinggevende taken te versnipperd. Het politiewerk wordt bureaucratischer, met minder ruimte voor improvisatie of eigen initiatief. En de kloof met de burger groeit, door de sluiting van bureaus en meer nadruk op incidenten, waardoor praten met wijkbewoners erbij inschiet.

Lieve van den Berg vindt haar team ook te groot. „Van nieuwe collega’s ken ik de naam niet eens meer. Het persoonlijke is er wel vanaf.” Haar collega’s bevestigen dat. Bij binnenkomst groeten ze elkaar nog wel, maar ze maken minder snel een praatje. Heeft dat invloed op het politiewerk op straat? Van den Berg: „Natuurlijk vertrouw ik mijn collega’s, ze hebben hun papiertje gehaald. Maar eerst had ik een vast maatje, van wie ik precies wist wat die in een situatie ging doen.” Nu werkt ze steeds met iemand anders samen. „Dan weet je toch iets minder goed wat je aan elkaar hebt.”

In het werkgebied van basisteam Tilburg-Centrum (zestien vierkante kilometer) zit het uitgaans- en winkelgebied, het voetbalstadion van Willem II en woonwijken met zo’n honderdduizend inwoners.

Vóór de reorganisatie waren de politietaken gescheiden in Tilburg. Het ‘noodhulpteam’ ging op 112-meldingen af. En in het ‘wijkzorgteam’ hadden wijkagenten en andere politiemedewerkers de tijd om aanwezig te zijn in hun wijk. Nu komen al die taken samen in dat ene basisteam.

Minder vaak in de wijk

Het voordeel van één generalistisch team: politieagenten die op een melding afgaan, voelen zich meer betrokken bij de verdere afhandeling en de impact op de wijk. „Vroeger kon het bij een mishandeling nog wel eens zijn dat iemand van het noodhulpteam dacht: snel de melding opnemen en weg”, zegt operationeel coördinator Marco van Raak.

Maar het brede basisteam heeft ook nadelen, ziet hoofdagent Pieter Dingemans, die al 23 jaar bij de politie werkt. Medewerkers van wijkzorg kunnen minder vaak in de wijk zijn. „Die vrije handhavingsdiensten – ‘ik zie wel waar ik tegenaan loop’ – vielen als eerste weg. Nu draaien ze noodhulpdiensten en word je meer bepaald door de waan van de dag.”

Door de formalisering en de vele leidinggevenden blijven er weleens „zaken liggen”, zegt Dingemans. Zo was er laatst een vechtpartij in het horecagebied. De camerabeelden van kroegen moesten snel opgevraagd worden, want die blijven soms maar 48 uur bewaard. Dat ging niet zomaar. De afdeling ‘werkvoorbereiding’ moest formeel de opdracht geven, pas daarna kon de coördinator van het basisteam er iemand op af sturen. „We waren te laat”, zegt Dingemans. „De beelden waren er niet meer.”

De politie heeft veel over zich heen gekregen, zegt Dingemans. „Een personele reorganisatie, een bedrijfsreorganisatie: het was wel wat te veel van het goede. Maar wij blijven gewoon boeven vangen. En als die er met een lage straf vanaf komen en morgen op straat staan, dan doen we het morgen gewoon weer, en overmorgen weer.”