Erdogans toespraak via Facetime was het kantelmoment

OverzichtCouppoging

De Turkse president riep het volk vrijdagavond op te protesteren op straat. Vanaf toen kantelde de couppoging.

Binnen twaalf uur na het begin van de couppoging tegen hem, had president RecepTayyip Erdogan de controle in zijn land weer in handen. Hij stelde zware straffen in het vooruitzicht voor de (vermeende) samenzweerders.

Vrijdag 21.30 uur

Rond 21.30 uur vrijdagavond (Nederlandse tijd) komt de geruchtenstroom opgang over een coup. De bruggen over de Bosporus in Istanbul zijn versperd.

Even na 22.00 uur bevestigt premier Binali Yildirim aan Turkse televisiezenders per e-mail dat er een poging tot staatsgreep gaande is.

In de hoofdstad Ankara klinken geweerschoten; gevechtsvliegtuigen en helikopters vliegen boven de stad. President Erdogan is mogelijk op een Aziatisch-Europese top in Mongolië, melden media op dat moment.

23.30 uur

Erdogan spreekt het volk toe via het scherm van zijn mobiele telefoon. Zijn boodschap wordt uitgezonden op de tv-zender van CNN Turk. Hij roept de bevolking op samen te komen op pleinen om weerstand te bieden aan de opstand. Hij zegt ook snel naar Istanbul te zullen komen en kondigt alvast aan dat de coupplegers „een hoge prijs” zullen betalen.

Erdogans Facetime-optreden blijkt een kantelmoment. Een anonieme functionaris meldt om 02.20 uur dat de president is geland op het vliegveld van Istanbul. Hij is vanaf zijn vakantieadres in Marmaris aan de Egeïsche Zee naar Istanbul gereisd, blijkt dan. Erdogan zegt later dat het hotel waarin hij verbleef vlak na zijn vertrek werd gebombardeerd.

03.00 uur

De president verschijnt voor duizenden met vlaggen zwaaiende aanhangers op het vliegveld. De couppoging komt neer op landverraad en is aanleiding voor zuivering van de strijdkrachten, zegt hij. De volgende ochtend roept hij de bevolking opnieuw op de straat op te gaan. Aan die oproep wordt massaal gehoor gegeven.

Zaterdag 11.30 uur

Premier Binali Yildirim zegt dat er 161 mensen zijn omgekomen en dat er 2.839 militairen zijn opgepakt, gewone soldaten en (top)officieren. Zondagmiddag verhoogt het ministerie van Buitenlandse Zaken het dodental naar ruim 290. Onder hen een honderdtal coupplegers.

Aanhangers van de geestelijke Fethullah Gülen, die in de VS in ballingschap leeft, hebben het complot beraamd, herhaalt het ministerie eerdere beschuldigingen van Erdogan.

Ook in de rechtelijke macht wordt een zuivering in gang gezet.

13.45 uur

Nieuwszender NTV meldt dat er in het hele land 2.745 rechters op non-actief zijn gesteld. Onder hen zijn ook vijf leden van de Hoge Juridische Raad, meldt staatspersbureau Anadolu. Een onbekend aantal is ook daadwerkelijk vastgezet.

Zondag, 14.00 uur

Nieuwszender NTV meldt dat het afgelopen etmaal in totaal meer dan 6.000 mensen zijn opgepakt, en dat er meer zullen worden. Bron is minister Bekir Bozdag van Justitie. Onder de gearresteerden zijn een generaals, de commandant van luchtmachtbasis Incirlik en een militair adviseur van president Erdogan.

20.30 uur

Gülen zegt in Pennsylvania dat hij gehoor zal geven aan een eventueel Amerikaans uitzettingsbevel. Ankara wil zijn uitlevering. Volgens Gülen heeft Erdogan de coup zelf geënsceneerd.

Maandag 09.30 uur

In Ankara, Istanbul en elders in het land zijn 8.000 politiemensen uit hun functie gezet, zegt een veiligheidsfunctionaris. Ze zouden banden hebben met Gülens beweging.