Colombiaans schilder van overgewicht

Tentoonstelling

De Kunsthal in Rotterdam toont een overzicht van het werk van de Colombiaanse schilder Fernando Botero. Grote vraag: is zijn werk een gimmick, of niet?

Fernando Botero, De badkamer, 1989 (detail). Olieverf op doek, 249x205 cm. Foto kunsthal

Bij de schilderijen van Fernando Botero (Medellín, 1932) kun je het over van alles hebben. Over zijn naïeve, vrolijke stijl. Over zijn voorkeur voor het dagelijks leven. Over de weelderige tropische natuur waar hij zijn personages graag in situeert. Maar de grote vraag is toch: al die dikke mensen, is dat nou een gimmick of niet?

De Kunsthal in Rotterdam wijdt een zomertentoonstelling aan de Colombiaanse schilder van het overgewicht: Celebrate Life. Schilderijen, tekeningen en beelden vormen een kleurige en volle parade van figuren die wel obees zijn maar niet zwaar, eerder huppelig, alles levenslustig en plastisch.

Botero’s werk was eerder te zien in Nederland, in Museum Boijmans Van Beuningen, in het Haags Gemeentemuseum en op Den Haag Sculptuur. Ook is het aangekocht door het Frisia Museum.

De kunstenaar groeide op in de provinciestad Medellín. Naar eigen zeggen zou hij stierenvechter worden maar begon hij op zijn veertiende al jong met tekenen en schilderen. Een paar jaar later reisde hij naar Italië waar hij renaissancekunstenaars als Giotto, Masaccio, Michelangelo ontdekte, en de sensualiteit van volle vormen in de kunst. Hij zou veel in Italië verblijven en er leren beeldhouwen, een logische stap na zijn plastische schilderijen. Zijn drijfveer was het mengen van Italiaanse tradities met die van Mexicaanse muralisten en pre-Columbiaanse kunst tot een heel eigen stijl, om uitdrukking te geven aan de Latijns-Amerikaanse ziel.

Centraal in zijn tentoonstelling staat dan ook de themazaal ‘Latin life’, een bloemige, volle ode aan het leven, aan vrouwen, gezinnen, gekleurde huisjes. Het is een gedroomde wereld vol warmte waarin hij nostalgisch naar zijn eigen jeugd blikt. Daaromheen cirkelen zaaltjes over religie, stillevens, circus, en vooral in dat laatste past zijn weelderige stijl: groot en feestelijk, waardoor zijn kunst net als het volksvermaak velen aanspreekt.

Botero is immers een bekende kunstenaar en een publiekstrekker voor de Kunsthal, die zijn overzicht programmeert naast de inhoudelijk spannender groepstentoonstelling van het minder bekende Curaçaose Instituto Buena Bista een etage hoger.

Ondanks die vrolijkheid schuwt Botero geen geweld en hangt er een geschilderde aanslag op een ijssalon met opgestapelde dode lichamen. Bij de persvoorbezichtiging praat de altijd ernstig kijkende Botero optimistisch over het door geweld geteisterde Colombia, hij voorspelt vrede met de Farc. Daarop lijken zijn schilderijen alvast een voorschot te nemen. Zelfs de geschilderde moord lijkt maar toneel, onechte lichamen in een zonovergoten palet.

Al blijft het waarom van al die volumes knagen, lopend door de expositie kun je vallen voor zijn gedroomde wereld. Intrigerend is Picknick uit 1989, als altijd met een niet-kloppend perspectief geschilderd, de man slapend, in de verte een vulkaanuitbarsting.

Een fruitstilleven bevat een mes, een hand die steels een vrucht grijpt, een half geopend laatje in de tafel. Bij het zien van die werken hoop je dat er meer achter die opgeblazen ego’s zit, dat hij plasticiteit en kunstgeschiedenis misschien benut om status en macht tot onderwerp te maken en te ontleden.

Maar uiteindelijk gaat het Botero toch vooral om kleur, sfeer, uiterlijk. En daardoor stellen vooral zijn hommages aan kunsthistorische meesters teleur: een schone dame van Ingres, een menina van Velázquez, allemaal dik en oenig. Zelf legt hij zijn benadering van de kunstgeschiedenis uit vanuit de sinaasappeltest. Rond, oranje, daar kun je verder weinig geks mee doen. Dan is het de truc dat je toch ziet: hé, die sinaasappel is van Picasso, Cézanne, Botero.

Nu zijn Botero’s fruitstillevens de beste schilderijen van de expositie. Maar elders pakt die behoefte aan een eigen signatuur te oppervlakkig uit. Hommages en personages zet hij zo graag om naar een herkenbare ‘Botero’ dat ze karikaturaal worden. Dan is die opgeblazenheid toch slechts een gimmick.

Beeldende kunst

Botero: Celebrate Life! T/m 11 sept. in de Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam. Inl: kunsthal.nl

2