Pleegt Erdogan straks zijn eigen coup na de coup?

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt hier elke week de feiten van de hypes.

carolienroelants0

Op het gevaar af dat u u inmiddels al hebt overeten aan de Turkse coup, begin ik er toch ook nog een keer over. Ook al omdat hij zelfs bij de kapper aan de orde kwam, nog vóór het weer. Op mijn menu stond eigenlijk de opvallende verschijning van de Saoedische prins Turki al-Faisal op het Parijse jaarcongres van de zogenaamd democratische Iraanse oppositie, de Mujahedeen-Khalq. Maar hoe bizar het ook was dat een prominente Saoedische prins daar de gescandeerde oproep tot de val van ayatollah Khameneis regime echode – gevaarlijk ook, omdat hij de onderlinge machtsstrijd verder aanwakkerde – het valt in het niet bij de ontwikkelingen in Turkije.

Democratie is een veel-misbruikt woord. De Turkse militaire coupplegers maakten vrijdagavond bekend de macht te hebben gegrepen om „democratie, mensenrechten en vrijheid te herstellen”. President Erdogan herstelde vervolgens de herstelde democratische orde.

Welke democratie? Militaire staatsgrepen zijn te allen tijde uit den boze. De Egyptische veldmaarschalk Sisi heeft dat drie jaar geleden overtuigend bewezen met zijn „volkscoup” tegen de gekozen president Morsi in antwoord op de smeekbeden van vele miljoenen betogers.

Het Egyptische volk riep om hulp, betoogde de toenmalige legerleider, en hulp kreeg het.

Sisi werd geadoreerd – een doos Sisi-chocolaatjes staat me hier te inspireren – en de buitenwereld dacht nou ja, misschien inderdaad beter. Nu zijn we duizenden doden en tienduizenden arrestaties verder, en niets is beter.

Verdwijningen zijn volgens een nieuw rapport van Amnesty International „een belangrijk instrument van staatspolitiek geworden”. Foltering eveneens. Coupplegers bergen altijd allereerst hun voorgangers op, en vervolgens gaat het van kwaad tot erger.

Zo duidelijk als Sisi er destijds aan zat te komen, zo kwam de Turkse coup uit de lucht vallen.

Ik dacht dat het leger wel zijn tijd had uitgediend als waakhond van Atatürks seculiere republiek. Maar kennelijk niet dus; behalve democratie wilden de coupplegers ook het secularisme herstellen.

Maar ze zijn verslagen, en terecht. Erdogan heeft volstrekt gelijk als hij betoogt dat het volk de stembus heeft als het hem weg wil hebben. En zoals de betogers in Egypte de straat opgingen voor een coup, zo gingen ze in Turkije de deur uit voor Erdogan.

Tot zover het goede nieuws. Want wat gaat Erdogan met zijn overwinning doen? Het ziet er somber uit. Zijn bejaarde rivaal Gülen in Amerika krijgt de schuld, en onder dat mom versterkt de Turkse president zijn machtspositie. Bijna 3.000 rechters en aanklagers zijn opgepakt. Waar blijft de onafhankelijkheid van de rechter?

De regering suggereert dat zij de doodstraf voor de samenzweerders gaat herinvoeren.

Waar blijft het recht als de straffen na de daad worden aangepast? Stelt de coup Erdogan nu in staat in naam van de democratie zijn eigen coup te plegen?