Hoe een Syriër naar Holland kwam

Documentaire Filmer Matthew Cassel volgde de Syrische Aboud Shalhoub op zijn vlucht naar Nederland. Het resultaat is vanaf vanmiddag exclusief te zien op nrc.nl.

De Syrische Aboud en Christine met hun kinderen in hun huis in Voorthuizen. Foto Gino Kleisen

Voortuintje, achtertuintje, door het raam kijk je recht in de woonkamer. Hollandser kan het niet. Maar de man die op de bank zit, is Aboud Shalhoub, een Syrische vluchteling. En zijn vrouw tegenover hem, die net opstaat om thee in te schenken, is de Syrische Christine.

Aboud en Christine wonen met hun twee kinderen sinds een paar maanden in Voorthuizen, een dorp vlakbij Barneveld. De kinderen gaan naar de buurtschool, ze leren Nederlands, de ouders maken toekomstplannen.

In het land waar ze vandaan komen, woedt een heftige oorlog, dat weten we. Ze hebben een gevaarlijke en moeizame vlucht achter de rug. Maar kunnen we ons daar een voorstelling van maken?

Vanaf nu wel. Een beetje dan. We kunnen namelijk meereizen met de vlucht van Aboud. Documentairemaker Matthew Cassel ontmoette Aboud Shalhoub in Istanbul. Hij besluit hem te volgen op zijn reis naar Europa. En hij regelt een cameraman in Damascus om Christine en de kinderen te filmen. Het resultaat, The Journey, een korte serie mini-documentaires, is vanaf vandaag exclusief te zien via nrc.nl/journey.

In de eerste aflevering maken we kennis met Aboud, een goudsmid die al tweeënhalf jaar in Istanbul woont. Hij heeft al die tijd Christine, Joseph en Nathalia (nu acht en zes jaar) niet gezien. Hij wilde werk vinden en hen laten overkomen, maar een vaste baan vond hij niet. Een nieuwe uitweg dringt zich op: naar West-Europa en daar asiel aanvragen. Aboud overlegt via Skype met zijn vrouw.

Hij bereidt een hachelijke reis voor. We volgen hem als hij de Turks-Griekse grens wil oversteken. Het is niet de eerste poging, eerder werd hij tegengehouden door de politie en teruggestuurd naar Turkije. Dan ontmoet Aboud een Ethiopiër die wil helpen bij de oversteek. „Als we omslaan”, zegt de Ethiopiër, „blijf uit de buurt van de anderen. Ze kunnen meestal niet zwemmen en klampen zich aan je vast. Dan verdrink je samen.” De boot is propvol mensen, de nacht stikdonker. Ze redden het. Griekenland is het begin van de vrijheid.

Daar formeert Aboud met een aantal Syriërs een zo groot mogelijke groep om zich beter te kunnen verweren tegen dieven onderweg.

Dan begint een reis die bij tijd en wijle heroïsch is: de mannen groeperen zich rond de vrouwen en kinderen om hen te beschermen; en minder heroïsch: als de kinderen en ouderen het tempo niet kunnen bijhouden, pleiten verschillende vluchtelingen ervoor hen achter te laten zodat ze zelf sneller opschieten. We zien doodvermoeide kinderen, kapotgelopen voeten, uitgeputte ouderen.

Vooral de grenzen zijn lastig. Ze moeten zoveel mogelijk ’s nachts lopen, over de spoorrails om de weg niet kwijt te raken en uit handen te blijven van de politie.

Christine volgt de reis via Skype. Als er even wifi is, spreken ze. Nathalia kent haar vader alleen van het scherm van de tablet.

Welkom in Nederland

Eenmaal in Nederland, gaat de gezinshereniging voor Nederlandse begrippen wonderbaarlijk snel. We blijven meekijken via Aboud en zien hoe hij maanden later zijn gezin ophaalt op Schiphol, een bosje roze tulpen in zijn hand. Maar na de emotionele ontmoeting zien we ook hoe het gezin moet wennen aan de Hollandse vrieskou en de verschillende asielzoekerscentra. De documentaire eindigt met betogers die tegen een azc demonstreren.

Welkom in Nederland.

Op de bank in zijn nieuwe huis in Voorthuizen vertelt Aboud Shalhoub hoe ze proberen hun draai te vinden. Een relatie die bijna drie jaar onderbroken was, moet worden opgepakt. Voorthuizen is een geweldige plek, vinden ze. Iedereen is aardig en behulpzaam.

Aan veel dingen moeten ze wennen; wachten voor het rode voetgangerslicht bijvoorbeeld. En aan betegelde achtertuinen. De zorgverzekering in Nederland vinden ze geweldig. Christine: „In Syrië krijg je alleen goede zorg als je rijk bent.”

Aboud en Christine leren Nederlands, Christine gaat parttime aan de slag in een bejaardentehuis. Aboud vreest dat hij geen werk zal vinden als goudsmid. „Syrische vrouwen houden van uitbundige sieraden”, zegt hij. Nederlandse vrouwen houden daar niet van, dat heeft hij allang geconstateerd. „Ze dragen een ring. Dat is het.”