Gülen laat spanning tussen VS en Turkije oplopen

John Kerry riep de Turken onder meer op burgerrechten te respecteren bij de repercussies op de couppoging. Foto AP / Alexander Zemlianichenko

Het verzoek van president Erdogan aan de VS tot het uitleveren van Fethullah Gülen dreigt de verhouding tussen beide landen op scherp te zetten.

In een reactie op de beschuldiging van Turkije aan het adres van de invloedrijke imam heeft John Kerry gezegd dat de Turken eerst maar eens met hard bewijs moeten komen. Toen Suleyman Soylu, een minister van Recep Tayyip Erdogan’s regering, zaterdag suggereerde dat de Verenigde Staten achter de couppoging zaten, maakte de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken duidelijk niet gecharmeerd te zijn van dergelijke beschuldigingen.

Gülen leeft in een zelfverkozen ballingschap in de Amerikaanse staat Pennsylvania. Hij geldt als grote rivaal van president Erdogan, die de Amerikanen zaterdag herinnerde aan hun relatie met Turkije. “Als we strategische partners zijn, kom je tegemoet aan ons verzoek”, herinnerde hij Washington aan de rol van de Turken in de coalitie die strijdt tegen IS.

Turkije sloot het luchtruim na de mislukte couppoging en legde daarmee ook het vliegverkeer plat dat vanuit de strategisch gelegen luchtmachtbasis Incirlik bombardementen uitvoert op IS eenheden.

Anti-IS-coalitie

Volgens AP heeft John Kerry zijn Turkse ambtsgenoot Mevlüt Çavuşoğlu per telefoon medegedeeld dat “elke insinuatie” over betrokkenheid van de Verenigde Staten bij de couppoging “volslagen onjuist” is en “schade toebrengt” aan de bilaterale betrekkingen tussen beide landen.

Op zijn beurt liet Erdogan in een televisietoespraak weten dat Turkije nooit moeilijk doet over Amerikaanse verzoeken tot uitlevering van “terroristen”. Hoewel de Turkse president het niet met zoveel woorden zei, legden de woorden van Erdogan zoveel nadruk op de Turks-Amerikaanse betrekkingen dat een langer sluiten van luchtmachtbasis Incirlik niet kan worden uitgesloten, stelt AP.

Fethullah Gülen was er niet lang na de couppoging al snel bij om enige betrokkenheid te ontkennen en de mislukte machtsgreep te veroordelen. Voor de regering-Erdogan is dat echter geen enkele reden hem niet te verdenken van aanzetten tot de coup. Turkije zou inmiddels bezig zijn met het opstellen van een formeel uitleveringsverzoek.

‘Erdogan duldt geen oppositie’

De 75-jarige Gülen, die al vijftien jaar in Amerika woont, zei zaterdag tegen journalisten dat er veel aanstichters van de couppoging denkbaar zijn.

“Het kunnen sympathisanten van de oppositie zijn, of van de nationalistische partij. Het kan van alles zijn. (…) Het lijkt erop dat de regering geen enkele beweging of organisatie duldt die ze niet volledig kan controleren.”

Dat het Turkije menens is om Gülen liet premier Binali Yildirim duidelijk weten. Hij zou volgens Reuters gezegd hebben dat ieder land dat steun biedt aan de imam gezien zal worden als een land dat in oorlog is met Turkije. Barack Obama heeft nu zelf opgeroepen tot kalmte. De Amerikaanse president vraagt alle betrokken partijen de rechtstaat te respecteren en er voor te waken Turkije te destabiliseren.

De FAA, de organisatie die verantwoordelijk is voor de veiligheid van de Amerikaanse luchtvaart, heeft vliegverkeer tussen Turkije en Amerika verboden. In een verklaring zegt het samen met de State Department en Homeland Security de situatie in Turkije in de gaten te houden. “De beperkingen zullen aangepast worden, zodra de situatie in Turkije verandert”, valt volgens ANP te lezen in de verklaring.