Erdogan op Facetime is het kantelmoment

Erdogans scenario

Binnen twaalf uur na het begin van de couppoging tegen hem, had president Tayyip Erdogan de controle in zijn land weer in handen. Hij stelde zware straffen in het vooruitzicht voor de (vermeende) samenzweerders.

Erdogan vraagt hulp bevolking

Rond 20.30 uur vrijdagavond (Nederlandse tijd) komt de geruchtenstroom opgang over een coup. De bruggen over de Bosporus in Istanbul zijn versperd.

Even na 21.00 uur bevestigt premier Binali Yildirim Turkse aan televisiezenders per email dat er een poging tot staatsgreep gaande is.

In de hoofdstad Ankara klinken geweerschoten; gevechtsvliegtuigen en helikopters vliegen boven de stad. President Erdogan is mogelijk op een Aziatisch-Europese top in Mongolië, melden media op dat moment .

Rond 22.30 uur spreekt Erdogan het volk toe via het scherm van zijn mobiele telefoon. Zijn boodschap wordt uitgezonden op de tv-zender van CNN Turk. Hij roept de bevolking op samen te komen op pleinen om weerstand te bieden aan de opstand. Hij zegt ook snel naar Istanbul te zullen komen en kondigt alvast aan dat de coupplegers „een hoge prijs” zullen betalen.

Erdogans Facetime-optreden blijkt een kantelmoment. Een anonieme functionaris meldt om 01.20 uur dat de president is geland op het vliegveld van Istanbul. Hij is vanaf zijn vakantieadres in Marmaris aan de Egeïsche Zee naar Istanbul gereisd, blijkt dan. Erdogan zegt later dat het hotel waarin hij verbleef, werd gebombardeerd.

Rond twee uur ’s nachts verschijnt de president voor duizenden, met vlaggen zwaaiende aanhangers op het vliegveld. De couppoging komt neer op landverraad en is aanleiding voor zuivering van de strijdkrachten, zegt hij. De volgende ochtend roept hij de bevolking opnieuw op de straat op te gaan. Aan die oproep wordt massaal gehoor gegeven.

Zuiveringen leger en rechtelijke macht

Zaterdag om 10.20 uur zegt premier Binali Yildirim dat er 161 mensen zijn omgekomen en dat er 2.839 militairen zijn opgepakt, gewone soldaten en (top)officieren. Zondagmiddag verhoogt het ministerie van Buitenlandse Zaken het dodental naar ruim 290. Onder hen een honderdtal coupplegers.

Aanhangers van de in de VS verblijvende geestelijke Fethullah Gülen hebben het complot beraamd, herhaalt het ministerie eerdere beschuldigingen van Erdogan.

Ook in de rechtelijke macht wordt een zuivering in gang gezet. Nieuwszender NTV meldt zaterdagochtend om 12.45 uur dat er in het hele land 2.745 rechters op non-actief zijn gesteld. Onder hen zijn ook vijf leden van de Hoge Juridische Raad, meldt staatspersbureau Anadolu. Een onbekend aantal is ook daadwerkelijk vastgezet.

Zondagmiddag zegt nieuwszender NTV dat het afgelopen etmaal in totaal meer dan 6.000 mensen zijn opgepakt, en dat er meer zullen worden. Bron is minister Bekir Bozdag van Justitie. Onder de gearresteerden zijn een generaals, de commandant van luchtmachtbasis Incirlik en een naaste militair adviseur van president Erdogan.