‘De reactie van Merkel is veel te slap’

Westerse regeringen zouden harder moeten optreden tegen Erdogan, vindt het Berlijnse raadslid Erol Özkaraca. „Onze waarden zijn in het geding.”

Dit was de Rijksdagbrand van Erdogan, zegt Erol Özkaraca geëmotioneerd over de mislukte coup, „en het zal dezelfde gevolgen hebben”. Het is Özkaraca, advocaat in Berlijn en gemeenteraadslid (SPD) voor de wijk Neukölln, gelukt om vrijdagavond vanuit Duitsland aan te komen in Istanbul. Hij had er op vakantie zullen gaan met zijn gezin. Maar toen ze aankwamen, was het land in chaos.

De coup werd neergeslagen en nu zit hij de hele dag binnen, gekluisterd aan televisie en sociale media. Erdogan voert een keiharde ‘zuivering’ door van leger en rechterlijke macht. Buiten op straat, zegt Özkaraca per telefoon over de stad die hij goed kent en waar hij voor zijn werk als advocaat geregeld komt, heerst een bedrieglijke rust.

Het is hem bittere ernst met zijn vergelijking met de Rijksdagbrand in 1933, die Hitler en zijn nationaal-socialisten destijds aangrepen om hun politieke tegenstanders te vervolgen en de nazi-dictatuur dichterbij te brengen.

„Ik zeg niet dat Erdogan achter de putsch zat. Maar kijk eens wat er nu gebeurt: rechters worden afgezet, militairen opgepakt, op straat worden dienstplichtige jonge soldaten in elkaar geslagen of zelfs gelyncht, terwijl de politie erbij staat en niets doet…”

Duitsland en Turkije zijn nauw met elkaar verbonden, zoals bondskanselier Merkel zaterdag nog eens benadrukte in een korte reactie op de mislukte staatsgreep, die ze scherp veroordeelde. In Duitsland wonen drie miljoen mensen van Turkse komaf, van wie zo’n 200.000 in Berlijn, en een groot deel daarvan weer in Neukölln, de Berlijnse wijk die Özkaraca vertegenwoordigt in de gemeenteraad.

Vrijdag- en zaterdagavond werd er in Berlijn, net als in andere Duitse en Europese steden, door duizenden mensen met Turkse vlaggen tegen de staatsgreep gedemonstreerd. Het waren steunbetuigingen voor Erdogan – niet spontaan, zegt Özkaraca, maar georganiseerd door zetbazen van Ankara in Duitsland.

Lees ook over kritiek op Merkel na excuses voor satirisch gedicht: Misdaad tegen de menselijkheid: een gedicht

Merkel zei zaterdag dat nu „de rechtsstaat zich moet bewijzen” in de manier waarop Turkije omgaat met de coupplegers. Maar voor Özkaraca is dat loze praat. „Turkije”, zegt hij moedeloos, „is nu volstrekt gelijkgeschakeld: media, oppositie, rechterlijke macht – niemand durft meer de president tegen te spreken.”

De reactie van Merkel vindt hij veel te slap. Juist de westerse regeringen zouden veel harder moeten reageren, vindt hij. „Onze waarden zijn in het geding. Duitsland zou zijn troepen nú uit Turkije moeten terugtrekken. (Duitsland heeft 240 man op de Turkse basis in Incirlik, voor de strijd tegen IS, red.) We zeggen toch altijd dat de NAVO een waarden-gemeenschap is? En van immigranten eisen we toch ook altijd dat ze onze waarden respecteren? Hoe kunnen we dat nog geloofwaardig zeggen, als we ons er nu bij neerleggen dat een bondgenoot die waarden vertrapt?”