Beyoncé is nog steeds de grootste

Beyoncé is strijdbaar en intiem, engelachtig en kwetsbaar. Ze is de koningin van het livecircuit. Het einde van het concert zaterdag in de Amsterdam Arena was spectaculair met een wilde dans in een bak met water.

Daniela Vesco/Invision for Parkwood Entertainment/AP Images

Beyoncé Giselle Knowles-Carter is de popkoningin van het livecircuit. Geen andere ster komt op dit moment in de buurt van het niveau dat de 34-jarige popdiva de afgelopen jaren beetje bij beetje, show na show, heeft opgeschroefd. Ze heeft ze niet uitgevonden: de vlammen, de rook, de windmachine, de groepschoreografie, het drama, de perfecte uithaal, de visuals, de strakke regie, de intimiteit in immense stadions. Maar ze heeft, zoals Michael Jackson voor haar deed, van talloze entertainers geleerd en het alles steeds verder geperfectioneerd.

Twee jaar geleden gaf ze tijdens de Mrs. Carter World Tour in de Amsterdamse Ziggodome haar tot nu toe beste optreden in Nederland. Een spectaculaire vijfsterrenavond: het ene moment spetterend groovend, het andere moment gloedvol en intiem. Het was een overrompelende show vol treffende details.
Dit voorjaar bracht Beyoncé het video- en muziekproject Lemonade uit: een bloedstollend emotioneel kunstwerk dat de worsteling en de trots centraal stelt van de zwarte vrouw in een door wit en man gedomineerde wereld. Ze kreeg er donderdag voor nominaties voor Emmy Awards voor. De verwachtingen voor de tour die direct na de première van Lemonade van start ging, waren torenhoog.

Strijdbare nummers
Zaterdagavond begint haar concert in Amsterdam ArenA met Formation, het strijdbare nummer dat ze speelde tijdens de Amerikaanse Super Bowl 2016, in de aanloop naar Lemonade. Danseressen marcheren het podium op in zwarte pakken en met zwarte hoeden, terwijl Beyoncé vanuit het podium omhoogstijgt, omringd door rook. Het is een krachtig begin, waarin helaas ook direct de beperkingen van het voetbalstadion zich laten gelden. Niet het galmende geluid, dat is alleen aan aan het begin storend. Maar het is nog licht en verreweg het grootste deel van de avond is het lang niet donker genoeg voor al het visuele spektakel.

Dat doet af aan de impact van het sterke beginblok van het concert. Beyoncé zingt Sorry – “I ain’t sorry” - vol dramatische nadruk in haar stem, op een in rood licht badend podium. Ze laat de veelbesproken zin “he better call Becky with the good hair” trots in de ruimte hangen. Het oudere Irreplaceable past perfect tussen de nieuwe nummers. “You must not know about me”, zingt ze uitdagend, met haar loepzuivere stem die ook a capella het voetbalstadion vult. Het blok eindigt met de fel uitgevoerde klassieker Run The World (Girls), voordat de danseressen het podium verlaten voor een eerste kledingwissel.

Eerbetoon

Twee jaar geleden boeide de show van Beyoncé tijdens die wissels, omdat dan bijvoorbeeld talentvolle dansers en bandleden hun moment pakten. In de huidige tour zit haar topband verstopt in een hoekje en moet een grote ronddraaiende kubus met visuals de tijd doden, maar de beelden gaan vervelen en halen vooral het tempo uit de show. Het is mooi dat Beyoncé Prince eert, maar we horen liever haar geweldige uitvoering van The Beautiful Ones live. Nu staan we minutenlang naar paars licht te kijken terwijl Purple Rain wordt afgespeeld. De beelden uit Lemonade, in combinatie met poëzieteksten, blijven ijzersterk.

Beyoncé is op het podium niet alleen een topzangeres en danseres maar ook een actrice. Het ene moment zingt ze engelachtig en kwetsbaar, het volgende moment rauw en zelfverzekerd met een knauwend zuidelijk accent. Ze past het drama in haar stem en gezichtsuitdrukking aan bij haar teksten en houdt het publiek voortdurend bij de les. Na een blokje heerlijke dansnummers, is ze in het kalme Runnin’ zonder toeters en bellen al net zo sterk.

Voor All Night zegt Beyoncé dat ‘we meer liefde nodig hebben’. Haar Halo draagt ze op aan de doden die de afgelopen dagen zijn gevallen in Turkije. Bij Destiny’s Child-megahit Survivor noemt ze racisme en seksisme en “in een slechte relatie zitten” als zaken die ‘overlevers’ moeten overwinnen. En voor het intens, op haar knieën, in een stadion vol oplichtende telefoons gezongen 1+1, zegt ze dat ze graag over “echte liefde zingt in een wereld die op dit moment het een en ander meemaakt.”

Spectaculair

Ze overtuigt in het rockende Don’t Hurt Yourself, met distortion op haar stem, een wapperende cape en te midden van vuurspetters. Ze bezingt vol swagger hoe haar vader van haar als klein meisje al een ‘soldaat’ maakte in Daddy’s Lessons, en zingt prachtig a capella in Love on Top. Na de volgende wissel is het ruim baan voor feest: Crazy in Love, Naughty Girl, Party.

Rond Lemonade speelde Beyoncé met de krankzinnige obsessie van pers en publiek voor haar relatie met rapkoning Jay Z. Ook in Amsterdam juicht het publiek uitzinnig als er beelden van hun trouwvideo voorbijkomen, of van Jay Z die met hun dochter speelt, of bij de ook al eerder gebruikte jeugdbeelden van Beyoncé als zelfverzekerd klein meisje voor de camera en op het podium. Het is effectbejag maar helpt, een beetje, een intieme sfeer te creëren in het enorme stadion.

Het einde is spectaculair. De zon is eindelijk onder. Beyoncé vertolkt nummers als Just Blaze-stamper Freedom, en End of Time in een bak met water, met haar danseressen die wild met benen en armen het water laten spatten, omringd door van kleur verschietend licht. Het is adembenemend: de zang, de groepschoreografie, het omhoog spattende water, het licht, de muziek. Beyoncé is nog steeds de grootste.