Slaven houden: ook best romantisch, toch?

Als ze voor de Albert Heijn zitten, loop je ze licht geërgerd voorbij. Maar als Louis Theroux je meeneemt, wil je best een uurtje meeleven met de drankzuchtigen.

Voor zijn voorlaatste BBC-documentaire Drinking to Oblivion (NPO 3) filmt hij in de alcoholpoli van King’s College Hospital. De wanhoop van de zware drinkers die hij aantreft, is moeilijk aan te zien. Neem de close-ups van de opgezwollen buik van Stuart, waar het ziekenhuis een emmertje vocht uit tapt. „Mooie schuimkraag”, zegt Stuart.

Ze kunnen de tegenslagen in het leven niet aan en ze zoeken naar vergetelheid. De prijs: een verwoest lichaam in levensgevaar. „De lever is het meest vergevingsgezinde orgaan in het menselijk lichaam”, zegt de dokter, „als je haar goed behandelt.”

Theroux is bekend van zijn hilarische documentaires over extreme Amerikanen – pornoacteurs, nazi’s, UFO-watchers – maar sinds een jaar of vier maakt hij serieuzer werk, over dementen, autisten, transgenderkinderen. Wat hetzelfde blijft is zijn uitgestreken, onschuldige gezicht en de oprechte, open houding waardoor mensen hem alles toevertrouwen – ook al stelt hij nog zulke confronterende vragen.

Net 5 is in een vreemde nostalgische bui. Vanaf gisteren brengt de vrouwenzender twee romantisch-historische series uit de jaren tachtig: Napoleon and Josephine: A Love Story (1987) en North and South (1985).

In die laatste speelt Patrick Swayze ( Dirty Dancing) een planterszoon uit het Zuiden, die bevriend raakt met een fabrikantenzoon uit het Noorden. In de Amerikaanse Burgeroorlog komen ze tegenover elkaar te staan.

Waarom de zender een campy draak van dertig jaar oud uitzendt is niet helemaal duidelijk. Vraag niet hoe het kan, maar profiteer ervan. Want los van de broeierige romantiek à la Gone With the Wind, de ruimhartig gedecolleteerde hoepeljurken in pasteltinten en de big hair kapsels, geeft de serie een mooi beeld van hoe witte Amerikanen graag naar de Burgeroorlog kijken. Want ging die niet eigenlijk meer om een economische en culturele botsing?

Daarbij hoort de mythe van de Zuiderlingen als ridderlijke aristocraten die wél goed voor hun slaven zorgden. En die Noorderlingen waren ook geen lieverdjes. We zien noordelijke fabrieksarbeiders die het nog slechter hebben dan de slaven in het Zuiden. Verder wordt de rol van de abolitionist opvallend onsympathiek ingevuld: een ruziezoekende vrouw die schel loopt te schreeuwen en die in een inrichting belandt.

Allemaal revisionistische onzin. Die oorlog ging gewoon over de slavernij. En de slavernij was een verschrikking die de VS nog steeds tekent. Ondenkbaar dat zo’n romantische serie nu nog zou worden gemaakt – na 12 Years a Slave en de Black Lives Matter beweging. Hoewel, toen had je ook al de schokkende serie Roots (1977), die juist langdurig inzoomt op allerhande martelingen. Misschien moeten ze die weer eens uitzenden. History Channel heeft net een remake gemaakt.

Wilfred Takken en Thomas de Veen vervangen deze zomer om de beurt Hans Beerekamp.