Pröpper verlaat Bezige Bij met stampij

De Bezige Bij

Na vier jaar vertrekt directeur-uitgever Henk Pröpper bij De Bezige Bij. Hij geeft de auteurs van zijn uitgeverij een opvallend advies mee. „Een uitgeverij is er niet voor gekonkel en opportunisme.”

Henk Pröpper (in het midden), tijdens een uitreiking van de Libris Literatuurprijs in 2014 Foto Olivier Middendorp

Henk Pröpper stapt op bij De Bezige Bij na vier jaar directeur-uitgever te zijn geweest. Hij wordt op 1 augustus opgevolgd door Johan de Koning, die baas is bij A.W. Bruna – en dat ook blijft. Dat heeft moederconcern WPG vrijdag laten weten in een bericht aan de auteurs. De Koning was al enkele maanden interim-directeur bij De Bezige Bij, terwijl Pröpper ziek thuis zat.

Het is opvallend dat De Koning directeur wordt van De Bezige Bij in plaats van directeur-uitgever. Dat suggereert dat hij vooral leiding zal geven aan het financiële en bedrijfsmatige deel van de uitgeverij. Volgens De Koning moet er niet te veel achter de titulatuur worden gezocht. „Er wordt nog wel ondersteuning gezocht omdat het te zwaar is om directeur van beide uitgeverijen te zijn. Dat zal vooral ten behoeve zijn van de Nederlandse auteurs.” Hoe die inhoudelijke invulling eruit gaat zien, en of het gaat om ondersteuning van de hoofdredacteuren of binnen de directie, moet nog worden beslist.

Het bericht van WPG over het vertrek van Henk Pröpper wordt afgesloten met opvallende woorden van Pröpper zelf. Hij haalt uit naar de pers, maar lijkt ook kritiek uit te oefenen op vertrekkende auteurs en op concurrerende uitgevers die van de onrust profiteren: „Ik roep de auteurs van De Bezige Bij op de uitgeverij te steunen en zich niet te laten leiden door valse raadgevers en sentimenten, en evenmin door opgeklopte verhalen in de pers. De Bezige Bij is en blijft een prachtig huis met bevlogen medewerkers, met een hartstochtelijk geloof in de literatuur en het debat. Dat is wat een uitgeverij moet zijn, voorbij het gekonkel en het opportunisme van mensen die zichzelf centraal stellen in plaats van belangrijke ideeën en verhalen.”

Pröpper laat met zijn woordkeus doorschemeren dat de afgelopen jaren niet makkelijk zijn geweest. Het huis ondervond veel concurrentie van onder andere Hollands Diep en Das Mag, uitgeverijen die nieuw werk van Bezige Bij-auteurs gingen publiceren.

Afzijdig

De Bezige Bij heeft de afgelopen zeventig jaar een van de sterkste literaire fondsen van Nederland opgebouwd, maar had de laatste tijd meer dan andere uitgeverijen te kampen met vertrekkende auteurs. Charlotte Mutsaers, Walter van den Berg, Erik Lindner en Maartje Wortel gingen uit onvrede weg. Daarnaast maakten Tommy Wieringa en Jessica Durlacher vrij snel achter elkaar bekend dat ze hun volgende boek bij Hollands Diep zouden uitbrengen, wegens de kwestie rond Abou Jahjah. Die uitgeverij wordt geleid door Pröppers voorganger Robbert Ammerlaan. De verklaringen van auteurs die hun heil elders zochten, gaven De Bezige Bij meer negatieve pers dan haar lief was.

De uitgeverij was veel in het nieuws vanwege de geplande uitgave van een pamflet van Abou Jahjah, auteur en oprichter van de Arabisch-Europese Liga en over twee weken Zomergast. Ook de opiniestukken voor en tegen de publicatie van zijn Pleidooi voor radicalisering veroorzaakten publicitaire onrust. Zelf hield de uitgeverij zich afzijdig. De Schrijversvereniging van De Bezige Bij organiseerde een bijeenkomst waarin de auteurs debateerden over de identiteit van de uitgeverij, maar daarmee werd de kwestie niet beslecht.

Naast Abou Jahjah speelde er nog de reorganisatie, die onvermijdelijk was geworden door de gekrompen boekverkopen. De nauw verbonden uitgeverij Balans werd in 2014 onafhankelijk, en de onderdelen Oog & Blik (strips) en Ludion (beeldende kunst) werden stopgezet. Het personeelsbestand was te groot geworden, zei De Koning in een eerder gesprek met deze krant. De reorganisatie, die eind vorig jaar werd ingezet, was niet groot, maar zorgde langere tijd voor onduidelijkheid.

Problematisch was ook dat De Bezige Bij de afgelopen twee jaar verlies leed. Er waren te weinig bestsellers, en de uitgeverij had volgens De Koning last van de „hoge historische voorschotten”, die in de goede jaren vóór de economische crisis aan auteurs waren uitgekeerd. De financiële situatie zou komend najaar kunnen veranderen, als er nieuwe romans van goed verkopende auteurs als Stefan Hertmans en A.F.Th. van der Heijden uitkomen.

Wie de geplande uitgaven van De Bezige Bij voor het komende najaar bekijkt, ziet dat een sterk accent ligt op Nederlandstalige auteurs. De Bezige Bij viel de afgelopen jaren positief op met Franse en Italiaanse vertalingen, waaronder successen van onder anderen Joël Dicker en Paolo Giordano. Met het vertrek van Pröpper is het de vraag of die ‘niet-angelsaksische’ lijn zal worden voortgezet.

A.W. Bruna, de huidige plek van Pröppers opvolger De Koning, is een andere uitgeverij binnen WPG. Van een fusie met De Bij is volgens De Koning geen sprake. „Ik stel alles in het werk om de onafhankelijkheid van de twee te waarborgen”, zegt hij.