Nieuwe impuls voor merk Trump

Republikeinse conventie

Maandag begint de Republikeinse Conventie: veel zendtijd voor Donald Trump, de impopulairste presidentskandidaat ooit.

Foto AP

‘Schema van de Conventie wordt morgen bekendgemaakt”, twitterde Donald Trump vorige week woensdag.

„Laten we het vandaag hebben over Crooked Hillary en het corrupte systeem waaronder we gebukt gaan.”

Na deze tweet bleef het acht dagen stil rondom Donald Trump. Hij kwam niet met namen van sprekers voor de Republikeinse Conventie in Cleveland, die maandag begint. Laat staan dat hij met een schema kwam. Pas aan het einde van deze week werd een voorlopige lijst bekendgemaakt. Die lijst was meer dan opmerkelijk, vooral omdat er zo veel namen níet op staan.

Er zijn nauwelijks partijprominenten op de lijst te vinden. Voormalige presidentskandidaten Mitt Romney, John McCain en Bob Dole komen niet. De hele familie Bush is afwezig. Er spreken net zo veel Trumps als senatoren (allebei zes). Slechts vier van de 31 gouverneurs zijn bereid een praatje te houden. Verder wordt de lijst aangevuld met sprekers uit de tv-wereld, waar Trump zich thuisvoelt.

Donald Trump laat zich deze week in de Quicken Loans Arena in Cleveland kronen als presidentskandidaat voor de Republikeinse Partij. Maar van die partij is daar bijna geen spoor te bekennen. Republikeinen die kunnen wegblijven, laten zich niet zien. Wel rijdt buiten de motorclub Bikers for Trump rond, compleet met wapens en vlagvertoon. Ze gaan, zei een woordvoerder, „de veiligheid garanderen” van de bezoekers.

Vier dagen Trumpisme

Amerikaanse politieke partijen organiseerden tot diep in de twintigste eeuw Conventies om uit te maken wie de partij mocht leiden. Langzaam verdween die taak naar de achtergrond. Conventies werden applausmachines, toegesneden op primetime tv. Om die reden duren Conventies tegenwoordig vier dagen: vier avonden gratis reclame op alle zenders. De week na de Republikeinen zullen de Democraten laten zien hoe dat gaat: applaus, ballonnen en geen gedoe rondom de kandidaat, Hillary Clinton.

Een gewogen gemiddelde van de peilingen in de VS:

Deze Republikeinse Conventie wordt anders. Dit wordt geen viering van conservatisme, dit wordt vier dagen Trumpisme. Trumps ideeën staan mijlenver af van de Republikeinse consensus, ze zijn er vaak zelfs mee in tegenspraak. De partijtop is diep verlegen met de kandidaat die de voorverkiezingen heeft gewonnen, en ziet de komende Conventie eerder als antireclame voor de Republikeinen. In november wordt er niet alleen een nieuwe president gekozen, maar ook een groot deel van het Congres. De partijtop vreest de meerderheid in de Senaat kwijt te raken en ziet Trump als een groot risico.

Toch heeft de partij geen mechanisme om van Trump af te komen. De Democraten hebben het mechanisme van de ‘supergedelegeerden’ ingebouwd, ongebonden prominenten met stemrecht, waardoor de elite de kansen van een ongewenste kandidaat alsnog kan smoren. Republikeinen hebben dat niet. Ze moeten het doen met de kandidaat die de kiezers, vaak niet eens aan de partij gebonden, willen. Met afgrijzen zag de partijtop hoe Trump erin slaagde zestien concurrenten opzij te zetten.

Trump profiteert van de enorme kloof tussen partijtop en Republikeinse kiezers. Voorzitter Paul Ryan van het Huis van Afgevaardigden, de facto partijleider, wil dat de partij moderniseert. Republikeinen moeten vasthouden aan conservatieve kernideeën, zoals een kleine overheid, lage belastingen en traditionele gezinswaarden. Daarbij moet de partij zich openstellen voor een veranderend Amerika. Latino-kiezers, Afro-Amerikanen, jonge vrouwen moeten zich er ook thuis gaan voelen, zegt hij, omdat de achterban (oudere witte mannen) slinkt.

Donald Trump heeft deze strategie helemaal doorkruist. Hij werd populair omdat hij zich richtte tegen ‘politieke correctheid’. Hij nam het net zo goed op tegen de eigen partij als tegen Democraten. Trump is geen voorstander van vrijhandel, pleit voor behoud van de verzorgingsstaat en is helemaal niet tegen overheidsingrijpen. Zolang hij die overheid maar leidt. Hij beledigde vrijwel alle bevolkingsgroepen, waardoor Paul Ryans brede coalitie nooit meer kan slagen. Trumps steun onder zwarte kiezers ligt rond de 1 procent.

Trumps natuurlijke achterban bestaat uit lageropgeleide witte kiezers die geloven dat zij de verliezers zijn van Barack Obama’s Amerika. Dat is een machtige groep tijdens Republikeinse voorverkiezingen, maar niet voor november, als Trump zwevende kiezers moet overtuigen.

Hoewel de onvrede over Trump groot is, kan er in Cleveland vrijwel niks meer gebeuren om Trump af te zetten. Natuurlijk, de #NeverTrump-beweging leeft nog. Dit initiatief wordt geleid door invloedrijke conservatieven die Trump principeloos vinden. Ze waren deze week actief in subcommissies die over partijregels gaan, waar normaal niemand op let. Ze probeerden de regels voor de Conventie te veranderen.

Dit was het plan: gedelegeerden moeten nu stemmen op de kandidaat die in hun district gewonnen heeft, hun mening telt niet. Het anti-Trump-kamp wilde er een ‘gewetensstem’ van maken: gedelegeerden moesten kunnen stemmen wat ze wilden. Zo zou Trumps positie misschien afbrokkelen. Maar Trumps getrouwen doorzagen de intrige en maakten er korte metten mee.

Wat nu? Rellen? Chaos? Alles kan, zoals een ‘1976’-scenario. Ook dat was een jaar van grote interne onrust. De partijtop wilde president Gerald Ford opnieuw nomineren, maar er waarde conservatief populisme door de partij. Ronald Reagan probeerde Ford af te zetten op de Conventie in Kansas City en faalde maar ternauwernood.

Net als in 1976 gaat achter de verdeeldheid nu een ideologisch conflict schuil. De Reagan van nu, Ted Cruz, zal spreken op de Conventie, terwijl hij Trump nog niet openlijk steunt. Veel conservatieve Republikeinen zien in hem een laatste hoop. Misschien kan Cruz de Reagan van nu worden. Want Reagan verloor weliswaar op de Conventie, maar won vier jaar later alsnog de nominatie.

Veel Republikeinen denken nog altijd dat Trump een passant is, en dat zijn aanhang vanzelf weer weggaat. Misschien valt het in november mee bij de Congresverkiezingen. En als Trump het Witte Huis verliest, is dat ook geen ramp. Des te sneller wordt alles na november weer normaal. Zelfs een chaos op de Conventie komt de top goed uit.

Maar de komende dagen in Cleveland kan Trump de partij grondig reorganiseren. Er wordt over een nieuw partijprogramma gestemd, waarin Trumps ideeën een grote rol zullen spelen. Tegenstanders krijgen nauwelijks een podium. Trump heeft een hele week de kans om het merk-Trump een nieuwe impuls te geven. Dat is hard nodig, want hij is veruit de impopulairste presidentskandidaat uit de moderne geschiedenis (Clinton staat op de tweede plek). Maar, merkte bondgenoot Newt Gingrich deze week bezorgd op, chaos ligt op de loer.

„Hij is zo iemand die denkt dat hij een Conventie in een weekje in elkaar kan flansen.”