Minister voor het verlaten van de EU

M/V in het nieuwsDavid DavisMinister voor Brexit

De nieuwe Brexit-minister was altijd al kritisch over Brussel. Nu gaat hij namens het Verenigd Koninkrijk de onderhandelingen leiden.

David Davis, de Britse minister voor het verlaten van de EU, loopt naar zijn werk in het centrum van Londen. Foto Niklas HALLE'N/AFP

Zijn functie luidt: minister voor het verlaten van de Europese Unie. De Brexit-minister dus. Een helderdere omschrijving voor wat een bewindsman moet doen, is er nauwelijks.

Noch is er iemand die meer geschikt is voor de rol dan David Davis (67). Terwijl sommige andere collega’s pas de afgelopen maanden hun euroscepsis ontwikkelden, is voor hem het Europese lidmaatschap „al ruim dertig jaar” problematisch. Sinds hij in de jaren negentig staatssecretaris voor Europese Zaken was, en concludeerde dat de EU niet viel te hervormen.

„Einstein zei eens dat de definitie van krankzinnigheid was dat je iets steeds opnieuw probeert en een ander resultaat verwacht. Ik besloot niet langer krankzinnig te zijn”, zei Davis tegen Prospect Magazine.

Zijn kritiek op de EU geldt op allerlei terreinen. Over de traagheid waarmee volgens hem beslissingen worden genomen zei Davis: „De EU is als een sumoworstelaar, ze beweegt heel langzaam.” (Tegen Prospect). Over de manier waarop de eurozone en Schengen werken – waaraan het VK niet meedoet – en het Europese beleid: „Oekraïne, Joegoslavië en zo, en vraag je dan af of dit een club is waar je nog lid van wilt zijn? Of je het lidmaatschapsgeld nog kunt veroorloven?” (Tegen The Huffington Post).

Zelfs op de interne markt, voor veel Britten de enige reden EU-lid te blijven, heeft hij kritiek. Tegen de Yorkshire Post zei hij: „Het klonk als een ontzettend Tory-idee. Een grote vrije markt, zo werd het gezien. Maar natuurlijk is het geen vrije markt: het is een vreselijk gereguleerde markt, en dat is het probleem.”

Tijdens een toespraak in mei zei hij daarom ook liever bilaterale handelsakkoorden af te sluiten: „Het eerste bezoek van de Britse onderhandelaar na Brexit is niet aan Brussel maar aan Berlijn: toegang voor Duitse auto’s en industriële producten in ruil voor een verstandig akkoord over andere zaken. Soortgelijke deals kunnen met andere belangrijke landen worden gesloten. Frankrijk wil natuurlijk de 3 miljard pond aan wijn- en voedselexport naar het VK beschermen.”

Davis verwacht dat de Brexit eind 2018 is voltooid. Dat betekent dat de onderhandelingen eind dit jaar beginnen. „De werkelijkheid is dat pragmatische zakenlieden op het continent er alles aan zullen doen om de handel met het VK ongestoord door te laten gaan.”

Davis staat bekend als een harde onderhandelaar. „Monsieur Non”, werd hij in de jaren negentig tijdens het vooroverleg over het Verdrag van Maastricht genoemd. In 1995 schreef NRC: „Nog voor de onderhandelingen over de toekomst van de Europese Unie zijn begonnen, heeft Groot-Brittannië zich al ingegraven tegen het overdragen van meer macht aan Brussel.” Zelf herinnerde hij zich in de Yorkshire Post dat een Portugese collega hem „een meester in constructieve obstructie” noemde.

Een grote rol in de regering speelde hij de afgelopen jaren niet. Hij probeerde in 2005 partijleider te worden, maar verloor van David Cameron. In 2008 stapte hij op als schaduwminister van Buitenlandse Zaken, woedend over het besluit van Labour om terreurverdachten 42 dagen vast te houden zonder aanklacht. Davis is een groot voorvechter van burgerlijke vrijheden.

Zo streed hij samen met Labour-leider Jeremy Corbyn voor de vrijlating van de Britse Guantánamo-gevangenen, die nu allen vrij zijn. Davis waarschuwt voor terugtrekking uit het Europees Hof van de Mensenrechten in Straatsburg, en hij probeert een wetsvoorstel over het bewaren van ieders internetgeschiedenis, verzonden e-mails en sms-jes geamendeerd te krijgen. Beiden brachten hem in direct conflict met Theresa May, toen minister van Binnenlandse Zaken, nu zijn baas.

Maar zijn achtergrond past bij haar nieuwe beleid. May wil dat haar regering er voor iedereen is, en laat dat doorschemeren met benoemingen die een einde moeten maken aan het beeld dat de Conservatieve partij louter uit rijkeluispolitici bestaat. Davis groeide op in een sociale woningbouwflat, en kon dankzij een beurs van het leger studeren.