Nederland trekt alle helikopters terug uit Mali

Volgens een woordvoerder van de Verenigde Naties zijn de toestellen “essentieel” voor de missie in het Afrikaanse land.

Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert, minister van Financien Jeroen Dijsselbloem en de Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp bij bezoek aan de Nederlandse militairen in Mali in december 2015. Evert-Jan Daniels / ANP

Nederland trekt alle zeven gevechts- en transporthelikopters terug uit de VN-missie in Mali. Dat bevestigt het ministerie van Defensie. “Eind van dit jaar komen de helikopters terug”, aldus een woordvoerder. De Tweede Kamer is hier nog niet formeel over geïnformeerd.

Vrijdagnacht maakte woordvoerder Nick Birnback van de Verenigde Naties tegenover persbureau Reuters bekend dat de helikopters aan de missie worden onttrokken. Volgens hem zijn deze “essentieel” voor de missie in het Afrikaanse land. Bovendien zijn ze cruciaal voor de veiligheid en medische zorg van de Nederlandse militairen zelf, die daar op de grond inlichtingen vergaren voor de VN. Nederland doet op dit moment met zo’n 350 man mee in Mali.

Zetel Veiligheidsraad

In Den Haag gonst al langer dat de missie wel zal worden voortgezet in een kleinere vorm. Vanwege tekorten, slijtage aan de helikopters en de regelmaat waarmee hun bemanning en technici worden uitgezonden, kunnen deze niet voor zeer lange tijd worden uitgezonden. Voor het reces slaagde het kabinet er niet in te besluiten over de verlenging van de bijdrage en de omvang daarvan. Dit kwam mede door de strijd om een tijdelijke zetel in de VN-Veiligheidsraad eind vorige maand.

In gesprekken met de VN heeft Nederland “de intentie aangegeven om de helikopters terug te trekken”, aldus de VN-woordvoerder. Hij trekt nu aan de bel over dit aanstaande tekort in de misse in de hoop dat een ander land aanbiedt deze schaarse capaciteit aan te vullen.

Vier Nederlandse Apache-gevechtshelikopters worden gebruikt om vanuit de lucht inlichtingen te verzamelen over mogelijke jihadisten en criminaliteit in de onherbergzame woestijn van Noord-Mali en om VN-troepen te hulp te schieten als zij onder vuur komen. Drie Chinook-transporttoestellen worden gebruikt voor vervoer van mensen en spullen en zijn elementair in de medische evacuatie van gewonden. De toestellen staan op een VN-kamp in Gao, in het noorden van Mali. Als Nederland deze uit de missie onttrekt zonder adequate vervanging, kan deze niet meer volledig functioneren.

‘Onverantwoord’

Militaire vakbonden en de Tweede Kamer drongen er bij het begin van de missie in 2014 op aan dat Nederlandse militairen niet zonder eigen helikopters naar Mali gestuurd moesten worden. Volgens Jean Debie van de vakbond VBM is het onverantwoord om alleen de helikopters weg te halen. “Op het moment dat je te helikopters weghaalt, moet je alle Nederlandse militairen terugtrekken. Of je moet de absolute garantie hebben dat alle taken worden overgenomen door een land dat dezelfde kwaliteit kan bieden als wij.”

Kamerlid Joël Voordewind (ChristenUnie) stond er in eerste instantie op dat de helikopters meegingen. Volgens hem kan de Nederlandse bijdrage voortbestaan zonder helikopters, maar zou de actieradius en de slagkracht daar zwaar onder te lijden hebben. “We kunnen dan gewoon minder ver het gebied in, omdat vervoer over land ingewikkeld en gevaarlijk is en evacuatie op grote afstand alleen door de lucht kan. Of de missie daarmee nutteloos wordt, moeten we afwachten”, zegt Voordewind. “Ik ben wel voor de verkleining van onze bijdrage in Mali, want ik vind dat we ons nu volledig moeten concentreren op de strijd tegen Islamitische Staat in Irak en Syrië.”

Tijdens de missie in Mali kwamen tot nu toe vier Nederlanders om het leven. Twee stierven in maart vorig jaar toen hun Apache neerstortte, de anderen overleden na een ongeluk tijdens een schietoefening met een 60-millimetermortier.