Een aanslag van dodelijke eenvoud

Lone wolf

Voor het plegen van een aanslag voldoet een truck. Hoe wapen je je daartegen?

Wéér Frankrijk. En wéér een aanslag die de willekeur toont van het internationale terrorisme. Maar deze aanslag komt vooral hard aan omdat hij zo simpel en doeltreffend is, en omdat hij aantoont hoe kwetsbaar mensenmassa’s zijn. Hoe kun je je verdedigen tegen terroristen die een vrachtwagen gebruiken als wapen voor massamoord?

Het is van een dodelijke eenvoud. Je hebt geen wapens nodig, je hoeft niet getraind te zijn in het gebruik van vuurwapens, je hoeft geen explosieven te fabriceren, of een stadion of concertzaal binnen te dringen. Je hoeft alleen maar een vrachtwagen te huren en een locatie te kiezen waar veel mensen bijeen zijn.

Het is niet de eerste keer dat er een aanslag wordt gepleegd met een voertuig. In mei 2013 reden twee mannen in Londen met hun auto in op de soldaat Lee Rigby, waarna ze hem vermoordden met een hakmes. En in oktober 2014 reed een man in Canada met zijn auto in op twee militairen, van wie er een overleed. Maar niet eerder vielen zoveel doden.

Zowel Al-Qaeda als Islamitische Staat (IS) hebben hun aanhangers in het verleden aangespoord om aanslagen te plegen met auto’s. Inspire, het online terreurmagazine van Al-Qaeda, bracht enkele jaren geleden een artikel met de kop ‘De Ultieme Maaimachine’. „Kies je locatie zorgvuldig. Ga voor de drukste locaties. Nauwe straten zijn beter omdat mensen minder kans hebben om weg te rennen.”

Brandende Eiffeltoren

In september 2014 riep IS-woordvoerder Abu Mohammed al-Adnani aanhangers op om op welke manier dan ook ongelovigen te doden. „Als je geen explosieven of munitie kunt vinden, isoleer dan een Amerikaanse ongelovige of een Franse ongelovige, of een van zijn bondgenoten”, zei Al-Adnani in een audio-opname op internet. „Sla zijn hoofd in met een steen, slacht hem af met een mes, of rijd over hem heen met je auto.”

Toen deze krant naar de drukker ging was de aanslag nog niet opgeëist. Ook niet door IS, dat eerder wel de verantwoordelijk opeiste voor de recente aanslagen in Parijs, Brussel en Orlando. Wel was er het gebruikelijke gejuich op sociale media die gelieerd zijn aan de groep. Aanhangers verspreidden propagandabeelden van de Eiffeltoren die in vlammen op gaat. Op de versleutelde app Telegram, die veel door IS-aanhangers wordt gebruikt, werd opgeroepen om de hashtag #Nice_Attack te gebruiken. „Dit hebben ze [de Fransen] over zichzelf afgeroepen.”

Aangezien geen enkele groep meteen de verantwoordelijkheid heeft opgeëist, lijkt de aanslag het werk van een zogeheten lone wolf. Dat is iemand die geïnspireerd is door IS of een andere groep, maar in zijn eentje en op eigen initiatief handelt. Ook de dader van de aanslag in Orlando was een lone wolf. IS claimde die aanslag pas toen bleek dat de dader trouw had gezworen aan IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi. Het duurt soms een dag of twee voordat die eed van trouw is geverifieerd.

Toch wijst veel in de richting van IS, dat zijn terreurcampagne sterk heeft opgevoerd nu het onder druk staat in Irak en Syrië. Recentelijk pleegde de groep aanslagen in Libanon, Jordanië, Irak, Jemen, Turkije en Saoedi-Arabië, hoewel de groep de aanslagen in die laatste twee landen niet heeft opgeëist. Daarmee toont IS nog lang niet verslagen te zijn, ook al dreigt het kalifaat te bezwijken.

Moeilijk te voorkomen

Het gebruik van een vrachtwagen als moordwapen roept de vraag op of dit soort aanslagen te voorkomen zijn. Ook het zwaar beveiligde Israël blijft kwetsbaar voor aanslagen met huis-tuin-en-keuken-middelen zoals auto’s, schroevendraaiers en hakbijlen. Sinds afgelopen najaar kwamen 35 Israëliërs om het leven bij Palestijnse aanslagen in Israël en op de Westelijke Jordaanoever.

Ook de noodtoestand heeft Frankrijk niet kunnen behoeden voor deze aanslag. Onder dit regime is het voor de autoriteiten makkelijker zonder gerechtelijk bevel huiszoekingen te doen of mensen huisarrest op te leggen. Het is niet duidelijk welke veiligheidsmaatregelen de autoriteiten hadden getroffen om mensenmassa’s te beschermen tijdens de viering van Quatorze Juillet, vooral buiten Parijs.

De Franse politie is al overbelast door alle evenementen die deze zomer plaatsvinden terwijl er een hoog dreigingsniveau geldt. Tijdens het EK, toen zo’n 2,5 miljoen voetbalfans naar Frankrijk afreisden, drong de politie erop aan de populaire ‘fanzones’ te sluiten, maar de regering wilde daar niet aan. Wellicht dat de autoriteiten na het EK hun waakzaamheid enigszins hebben laten varen.