Voortdurend alert zijn op verleiding door criminele organisaties

Informatieoorlog Drie oud-agenten – een hoogleraar, een Kamerlid en een vakbondsleider – reageren op de corruptieschandalen.

Foto Jeroen Jumelet / ANP

Toen het huidige Tweede Kamerlid Ahmed Marcouch (PvdA) nog bij de Amsterdamse politie werkte – van 1993 tot 2003 – was de stelregel duidelijk: een beetje integer bestaat niet bij de politie. „Als je voor persoonlijk gebruik iets op het politiebureau kopieerde, werd dat al gezien als fout gedrag”, zegt Marcouch.

Er was een eigen werkwoord voor dergelijk handelen: naggen (norm afwijkend gedrag). „In mijn tijd als agent was je zelfs bang voor je eigen schaduw. Je was heel erg alert op met wie je wel en niet kon omgaan. Je moest oppassen omdat er voortdurend het gevaar is dat criminele organisaties je als agent proberen te verleiden”, zegt Marcouch (47). Hij is geschrokken van het corruptienieuws uit Den Haag.

De laatste tijd is er het ene na het andere integriteitsschandaal binnen de politie. De rijksrecherche, die dergelijke kwesties onderzoekt, draait overuren. Vorig jaar oktober bleek dat er een agent van de landelijke eenheid van de politie – Mark M. uit Weert – werd aangehouden die ervan wordt verdacht informatie uit ruim honderd onderzoeken te hebben gestolen. Hij heeft volgens het OM de inlichtingen verkocht aan de onderwereld. Deze week werd bekend dat er een disciplinair onderzoek komt naar de opgestapte voorzitter van de centrale ondernemingsraad van de politie, Frank Giltay, omdat hij tienduizenden euro’s opmaakte aan zaken als reisjes, feestjes, kleding en imago-coaching.

Lees ook dit verhaal over politiemol Mark M.: Misdaadreporter werd politiemol

De jongste affaire werd gisteren onthuld. Het OM verdenkt een vorige maand gearresteerde 28-jarige agent uit Waddinxveen (die sinds 2007 werkte bij de eenheid Den Haag) ervan dat hij criminelen tipte met informatie over hennepplantages. Trawanten konden dan drugs stelen voordat de politie het spul in beslag nam. Extra pijnlijk is dat de hoofdverdachte van Marokkaanse komaf is en vorig jaar nog door de Haagse korpsleiding werd gehuldigd als modelagent.

„Nieuwe mensen worden kennelijk slecht gescreend”, zegt Marcouch. „Je kunt al deze affaires wel relativeren door te zeggen dat in een organisatie van ruim 60.000 mensen nu eenmaal dingen misgaan, maar nu zijn er wel erg veel ernstige incidenten die zich snel achter elkaar aandienen. De leiding van de politie moet meer aandacht besteden aan het onderwerp integriteit, ook op de werkvloer. De betrouwbaarheid van de politie is in het geding.”

Emeritus hoogleraar strafrecht Cyrille Fijnaut – van 1968 tot 1974 inspecteur van politie in Tilburg – denkt dat de huidige gevallen van corruptie worden veroorzaakt „doordat de drugshandel in Nederland zulke gigantische proporties heeft aangenomen”. De grootschalige criminaliteit leidt volgens Fijnaut (69) welhaast onvermijdelijk tot corruptie bij de politie en de douane, de recente gevallen tonen dat aan. „Er is een informatieoorlog gaande: de politie wil weten wat er op de drugsmarkt gaande is en de onderwereld wil weten wat de politie weet.”

Ondanks alles is er geen manifest probleem

De emeritus hoogleraar zegt zich af te vragen of leidinggevenden op het gebied van de recherche zich wel voldoende bewust zijn van de risico’s van corruptie. „Worden signalen niet genegeerd? Die zijn er namelijk altijd. Ik ben bang dat de problemen worden onderschat.”

Ondanks de ernst van de in het afgelopen jaar bekend geworden affaires is Fijnaut wel van mening dat het aantal incidenten relatief nog meevalt, gelet op de omvang van de criminaliteit en het enorme geld dat daar wordt verdiend. „Het pleit nog steeds voor onze overheid dat er ondanks alles geen manifest corruptieprobleem is.”

Jan Struijs (54) is sinds twee maanden voorzitter van politievakbond NPB. Hij werkte daarvoor 36 jaar bij de politie. Volgens hem zou het goed zijn als er „fundamenteel onderzoek naar corruptie bij de politie” zou komen. „Nu wordt er alleen op incidenten gereageerd en ook nog vaak te laat. Het fenomeen moet inzichtelijk worden gemaakt.”

Hij voorspelt dat de politie in de nabije toekomst te maken krijgt met „digitale vormen van corruptie”. In de toekomst hoeft een foute agent geen dossier meer te kopiëren voor criminelen. „Een mol kan volstaan met het uitleggen aan de onderwereld wat de zwakke plekken zijn. Dat stelt criminelen in staat te hacken. Dat maakt opsporen van corruptie nog moeilijker.”