Nieuw ontdekt planeetje scheert door Kuipergordel

Sterrenkunde

Een nieuw ontdekt planeetje in een verre baan voorbij Neptunus heeft zich in de top-20 van soortgenoten van Pluto genesteld.

Een internationaal team van astronomen heeft een nieuw planeetje ontdekt dat voorbij Neptunus – de verste planeet van ons zonnestelsel – om de zon beweegt. Het object, met de voorlopige naam 2015 RR245 heeft een middellijn van naar schatting 700 kilometer. Hij beschrijft een elliptische baan.

RR245 is ontdekt met de Canada-France-Hawaii Telescope op Mauna Kea (Hawaï). Het planeetje is, achteraf gezien, al op 9 september 2015 fotografisch vastgelegd, maar dat is pas afgelopen februari opgemerkt.

Toen de ontdekking eenmaal een feit was, bleek al snel dat RR245 op dit moment meer dan twee keer zo ver van de zon verwijderd is als Neptunus – 9 miljard kilometer. In zijn baan nadert hij de zon: in 2096 is hij er nog ‘maar’ 5 miljard kilometer van af. RR245 staat daarmee soms dichterbij de zon dan soortgenoot en erkende dwergplaneet Pluto.

RR245 beweegt in de zogeheten Kuipergordel, een brede strook buiten de omloopbaan van Neptunus waar al meer dan duizend kleinere hemellichamen zijn ontdekt. Dat is waarschijnlijk maar het topje van de ijsberg, want het aantal Kuipergordelobjecten groter dan 100 kilometer wordt op meer dan 100.000 geschat.

Aangenomen wordt dat al deze ijsachtige objecten, ook wel ijsdwergen genoemd, overblijfselen zijn uit de begintijd van ons zonnestelsel. Het zou gaan om planetair bouwmateriaal dat na het ontstaan van de grote planeten naar het buitengebied van het zonnestelsel is verdreven. Je kunt de Kuipergordel dus beschouwen als een planetaire stortplaats.

Zoals het er nu naar uitziet, behoort ijsdwerg RR245 tot de twintig grootste Kuipergordelobjecten. Daarbij moet worden opgemerkt dat zijn grootte niet precies bekend is. De schatting van 700 kilometer is gebaseerd op zijn waargenomen helderheid en een aangenomen waarde voor zijn albedo – het lichtweerkaatstend vermogen van zijn oppervlak.

Als RR245 een wit, ijsachtig object is, zal hij aanzienlijk kleiner zijn dan 700 kilometer. Maar als zijn oppervlak heel donker is, is hij navenant groter. Daar zal verder onderzoek uitsluitsel over moeten geven. Hoe dan ook: dit kleine hemellichaam moet niet worden verward met de nog steeds hypothetische Planeet 9, die zich op veel grotere afstand van de zon zou bevinden.

Over één rondje om de zon doet RR245 ongeveer 770 jaar. Het zal tot halverwege de 25e eeuw duren voordat hij het verste punt van zijn omloopbaan bereikt. Dat ligt op ruim 19 miljard kilometer van de zon, 129 maal de afstand aarde-zon.