Met de achtbaan naar je werk, maar dan zonder looping

Toekomstplannen voor het openbaar vervoer zijn gebaseerd op 150 jaar oude techniek, schrijven Erik Jongenotter en Leo de Jong. „Vergeet die zware, dure en ruimtevretende voertuigen.”

De CityCoaster, concept voor kleine, onbemande voertuigen voor zes tot acht personen. Beeld: Keypoint, Witteveen+Bos, Vekoma, Huisman

Vijf openbaarvervoerbedrijven hebben hun toekomstvisie voor de Randstad gepresenteerd. Ze willen dat er fors geïnvesteerd wordt in trein en lightrail. Dit laatste als snellere en lichtere vorm van de trein. Jammer dat in die visie de innovatie ontbreekt. Vergelijk de trein met gewone cola en lightrail met cola light. Door cola light in plaats van gewone cola te drinken verdwijnt je overgewicht niet. Net als de trein is ook lightrail nog te zwaar en daardoor te duur als ov-oplossing voor de Randstad. Laten we stoppen met openbaar vervoer dat is gebaseerd op techniek van 150 jaar terug. Nieuwe technieken zijn goedkoper, duurzamer en gemakkelijker inpasbaar.

Alle ov-voertuigen zijn zwaar en groot. Dit omdat ze soms helemaal volgepropt met mensen moeten rijden. De voertuigen zijn zwaar, dus is ook de infrastructuur zwaar. Die zware infrastructuur zorgt voor hoge kosten en kost veel ruimte. Daarom hebben busbanen, trams en rail vaak veel gelijkvloerse kruisingen. Bij gelijkvloerse kruisingen kun je niet altijd gelijk doorrijden, dus een lagere frequentie en daarom moet er met grotere voertuigen worden gereden.

Er is een vicieuze cirkel van zwaar, duur en ruimtevretend. Ook stations en haltes zijn daardoor groot en duur, met lange perrons en veel (rol)trappen. De hoge kosten en de moeizame inpasbaarheid maken het lastig om nieuwe lijnen te bouwen. Juist nu er behoefte is aan meer openbaar vervoer.

Door de auto-industrie wordt hard gewerkt aan zelfrijdende auto’s. De ontwikkeling van de benodigde techniek gaat snel. Gebruik die ontwikkeling ook in het openbaar vervoer, in lichte en compacte voertuigen. Lichte compacte voertuigen hebben geen zware infrastructuur nodig. Hierdoor zijn ongelijkvloerse kruisingen veel goedkoper te maken. Lichte voertuigen op een eigen baan kunnen zonder chauffeur rijden. Hoe meer voertuigen je laat rijden, hoe lichter ze kunnen zijn; er zitten per voertuig minder mensen in. De vicieuze cirkel van zwaar, duur en ruimtevretend kan met de technieken van deze tijd dus gemakkelijk doorbroken worden.

cabine_citycoaster

Iedereen kent de achtbanen in pretparken. Relatief lichte systemen zonder chauffeurs in de voertuigen. In tegenstelling tot conventioneel openbaar vervoer heb je altijd een zitplaats en wachttijden kunnen zeer kort zijn. In- en uitstappen kost erg weinig tijd. De achtbaan, maar dan zonder loopings of kurkentrekkers, kan met zijn compactheid slim worden ingepast in de stad, onder een weg kruisen, en zelfs door een bestaand gebouw heen rijden. Door de korte volgtijden blijven de wachtrijen kort en zijn de haltes en stations compact. De achtbaan is door zijn lichte infrastructuur sneller te bouwen en eenvoudiger aan te passen dan de grote, zware betonnen viaducten en stations. Een achtbaan vraagt op maaiveld nauwelijks ruimte, in ieder geval veel minder dan conventioneel openbaar vervoer. De snelheid kan zo hoog zijn dat het ov in de stad de concurrentie met de auto aan kan.

Vooral op de drukke invalsroutes naar stadscentra en belangrijke bestemmingen kan het autoverkeer dan fors verminderen. De hoge gemiddelde snelheid, de gegarandeerde zitplaats en de korte wachttijd zullen de bezoekende automobilist kunnen overtuigen om niet meer met de auto de stad in te rijden. Zo draag je bij aan de duurzame stad van de toekomst, met volop ruimte voor fietsers en voetgangers.

vogelvlucht

In realiteit hebben de lichte systemen zoals hiervoor beschreven natuurlijk minder capaciteit dan een metro die elke minuut rijdt. Maar de steden in Nederland zijn veelal ook niet groot genoeg of niet dicht genoeg bebouwd voor grootschalige, zware, dure en metro-achtige openbaarvervoersystemen. Juist in Nederland kunnen we scoren met echt licht openbaar vervoer. Nederlandse bedrijven en instituten beschikken over de kennis en ervaring om dergelijke systemen te ontwikkelen. En het is natuurlijk ook een fantastisch exportproduct voor BV Nederland.

Ing. Erik Jongenotter (Witteveen+Bos) en ir. Leo de Jong (Keypoint Consultancy) zijn verkeersadviseurs. Dit opiniestuk is gebaseerd op hun inzending voor de prijsvraag Rotterdamse Infra Uitdaging van De Verkeersonderneming. Het CityCoaster Consortium bestaat uit vier partners: Witteveen+Bos (infrastructurele voorzieningen), Keypoint (adviseur ov), Vekoma (achtbaanbouwer) en Huisman (modulaire constructies).