Help, daar komt een prioriteit

nrcvindt

Als er aan iets de laatste jaren geen gebrek was, dan was het wel aan prioriteiten in de opsporing. Dat in 2008 het toenmalige kabinet de koers verlegde van vuurwapen- naar hennepcriminaliteit zegt zowel iets over de elasticiteit van het begrip prioriteit als over de grillige politieke conjunctuur rond criminaliteit. Politie en Openbaar Ministerie zouden vuurwapenhandel intussen wel „serieus” blijven nemen, zo werd destijds toegezegd. Dat dit, zacht gezegd, minder goed is gelukt, bleek gisteren toen deze krant sindsdien een forse toename van geweld met zware wapens in de georganiseerde criminaliteit vaststelde. Dat verbaast niet. Als alles een prioriteit is, of ‘serieus’, is niets een prioriteit noch écht serieus.

Intussen blijft de geregistreerde criminaliteit trendmatig dalen. Het CBS constateerde in juni de sterkste daling in het aantal volwassen verdachten in tien jaar. Inmiddels staat een derde van alle cellen leeg en zijn er ongeveer evenveel bewaarders in dienst als er gedetineerden zijn ingesloten. Staatssecretaris Dijkhoff (VVD, justitie) ontving gisteren nog een advies van de Dienst Justitiële Inrichtingen waarin werd aanbevolen de komende vijf jaar acht overtollige gevangenissen te sluiten.

Hier wringt dus iets, wat het OM ook al was opgevallen. In het jaarverslag 2015 heet het dat achter de dalende criminaliteitscijfers een „andere werkelijkheid” schuil gaat. „De daling van de geregistreerde criminaliteit bedekt een tekort aan handhaving en kwaliteit in de opsporing” schreef topman Herman Bolhaar onomwonden. De oplossingspercentages zijn te laag; er wordt te veel geseponeerd, vanwege gemaakte fouten. En dus te weinig vervolgd. De georganiseerde, zware criminaliteit verplaatst zich naar internet, waar het gezag moeilijker toegang heeft. Veel wapenhandel vindt plaats via het zogeheten ‘dark web’, naast witwassen, drugshandel en het voorbereiden van terreur. High-tech cybercrime is in opkomst – gericht tegen het financiële en handelsverkeer. Politie en OM moeten dus snel moderniseren om dit bij te houden, wat gezien het budgettekort en een vergrijsd personeelsbestand matig lukt.

Intussen eisten de kabinetten-Rutte juist rechtshandhaving gericht op de directe veiligheid voor de burger. De modeterm daarvoor was ‘high impact crime’, wat neerkomt op straatroven, woninginbraken en overvallen. Om dan ook het bestrijden van kinderporno, ‘ondermijning’, fraude, evenals het afpakken van crimineel geld als prioriteit te benoemen, is vragen om moeilijkheden.

Politie en OM kunnen niet alles en zeker niet alles tegelijk. Bestuurlijk is het nu de kunst om het dividend van de dalende criminaliteit te gebruiken voor het moderniseren en herijken van de opsporing.