Fata morgana met palm in Kröller-Müller

Natuur vs cultuur

De beeldentuin van het Kröller-Müller is uitgebreid met een kunstwerk van Pierre Huyge. Reden voor een expositie.

La Saison des Fêtes, tuin-installatie van Pierre Huyghe in de beeldentuin van het Kröller-Müller Museum. Foto Walter Herfst

Beeldende kunstNature BasedT/m 13/11 in Kröller-Müller Museum, Otterlo. Pierre Huyges ‘La Saison des Fêtes’ in de beeldentuin is voor onbepaalde tijd te zien. Inl: www.krollermuller.nl

4

Streamside Day is een jaarlijkse feestdag voor slechts een klein stukje van de wereld: de Amerikaanse nederzetting Streamside Knolls naast de Hudsonrivier. Dat dankt deze nieuwe traditie aan, gek genoeg, een Franse kunstenaar. Dat zit zo: Pierre Huyghe is een installatie- en videokunstenaar met grote interesse in de moeilijke relatie tussen mens en natuur. Hij is een internationaal geziene kunstenaar, die vier jaar geleden opzien baarde met zijn landschapswerk op de grote vijfjaarlijkse kunstmanifestie Documenta in Kassel.

Huyges werk gaat over braakliggen versus cultiveren, mens versus natuur. Hij vond het buitengewoon fascinerend hoe villawijk Streamside Knolls voor natuurliefhebbers werd ontworpen, maar daarvoor die natuur wel mooi platgebulldozerd werd. Daar filmde hij Streamside Day: een feest waarvan hij elk detail – dierenmaskers, optocht, ballonnen – regisseerde, alles stijlvol, glimmend, prachtig. Zo laat de film, deels echt, zien hoe wij mensen de natuur knechten voor ons visueel genot, desnoods met bulldozers.

Over natuur versus cultuur gaat in het Kröller-Müller Museum de groepstentoonstelling Nature Based die ook een feestelijkheid is, want ingericht om te vieren dat de beeldentuin een nieuwe aanwinst heeft: La Saison des Fêtes. Deze cirkelvormige door Huyghe ontworpen tuin bevat beplanting ter ere van feestdagen het hele jaar door. Dus: rozen voor Valentijnsdag, een palm voor Pasen (die gaat het zwaar krijgen in dit klimaat), klaprozen voor oorlogsherdenkingen, pompoenen voor Halloween, kerstbomen voor kerst.

Dit plan had Huyghe al langer. Hij voerde de tuin in 2010 uit in een kas in Madrid, exposeerde de schetsen in Centre Pompidou in Parijs, en heeft nu een echte uitvoering in Otterlo. Waarbij hij de cyclus van de natuur vormt naar de door mensen bedachte kalender.

Dat roept nogal wat kunsthistorische vergelijkingen op. Bomen en planten inzetten voor hun symboliek gebeurt niet vaak meer, maar dat was ooit anders. Boeken zijn vol geschreven over bloemen die op schilderijen verhalen over liefde, reinheid, heiligen.

Ook past Pierre Huyghes tuin in de Engelse traditie van de pittoreske landscape garden: ‘picturesque’ want mooi als een schilderij. Zijn tuin lijkt ook een plaatje. Wie door de beeldentuin van Kröller-Müller loopt, zal ineens duinen zien opdoemen, wat al wonderlijk is, die zich als coulissen openen als je dichterbij komt. Dat geeft zicht op het ronde eiland met palmboom daarachter – een fata morgana. Al is dat meer een surrealistische ‘picture’ dan een Engels landschapsschilderijtje.

Hoe deze deels uitheemse tuin er over een jaar bij staat, is nog maar de vraag, maar ook die spanning past bij Huyghes werk. Mensen en natuur, het combineert lastig, zoals ook de tentoonstelling Nature Based laat zien met werk van Roni Horn, Lon Robbé en films van Pierre Huyghe. Alles is tegelijk vreemd en beeldschoon.

Oscar Santillan toont een film van muzikanten in het bos die pathetisch losgaan op het moment dat een blaadje neerdwarrelt. Smullen is de computergemanipuleerde landschapsfilm van Broeren en Lukacs: bergen, watervallen, wolken, dramatisch aanzwellend met dito galmende soundtrack. Hier regisseert de kunst de natuur tot in de puntjes, maar buiten bij La Saison des Fêtes is straks de natuur aan zet. Bij de onthulling had een klaproosje zich alvast ongeregisseerd verschanst in de blanke duinen eromheen.