Britse premier omarmt critici

Analyse Benoemingen

Het lijkt een slimme zet: Theresa May, de nieuwe Britse premier, heeft Brexiteers benoemd op sleutelposities.

foto’s AFP/Reuters
Londen

‘Brexit betekent Brexit”, zei Theresa May de afgelopen dagen steeds. En dat het de nieuwe Britse premier ernst is, maakte ze op haar eerste werkdag onmiddellijk duidelijk. De ministeries die zich moeten bezighouden met de scheiding van de EU, en het veroveren van een nieuwe Britse rol in de wereld, gaan naar de voorman van het pro-Brexit-kamp, Boris Johnson (Buitenlandse Zaken), en twee aartseurosceptici, David Davis (Brexit-zaken) en Liam Fox (Handel).

Het is een slimme zet. May voerde zelf campagne voor blijvend EU-lidmaatschap. Het gevaar bestond dat de Conservatieve achterban zou gaan morren over het tempo waarmee de Brexit werd uitgevoerd, of over de compromissen die ongetwijfeld zullen moeten worden gesloten. Nu kan ze wijzen naar de drie mannen die ze daarvoor verantwoordelijk maakte. En in het geval van Johnson voorkomt ze dat hij vanaf de zijlijn – zijn column in The Daily Telegraph – kritiek kan leveren op de voortgang van de scheiding van de EU.

De voortvarendheid van haar benoemingen zijn een boodschap aan de kiezer dat het anders wordt. Davis, geliefd in de rechtervleugel van de partij, speelde geen rol in de regering-Cameron. Fox was in 2010 kort minister van Defensie, maar voerde vervolgens via goed geplande videootjes en optredens interne oppositie tegen Cameron. Diens rechterhand, minister van Financiën, George Osborne, verdween letterlijk via de achterdeur van 10 Downing Street. Hij keert niet terug in het kabinet. Ook minister van Justitie Michael Gove werd niet opnieuw benoemd.

De grootste verrassing was echter de benoeming van Boris Johnson. Zijn carrière leek twee weken geleden nog voorbij nadat hij zich, na de politieke doodsteek die hem door vriend en mede-Brexiteer Michael Gove was toegebracht, had teruggetrokken uit de race om het partijleiderschap.

Imago van paljas

May leek bovendien niet overdreven gecharmeerd van zijn goed gecultiveerde imago van paljas. Twee weken geleden zei ze nog in een duidelijke verwijzing naar Johnson: „Sommigen moet verteld worden dat wat de regering doet, geen spel is. Het is een serieuze zaak die echte gevolgen heeft voor het leven van mensen.”

Noch wordt Johnson geassocieerd met diplomatie. Hij beledigde de afgelopen maanden onder meer de EU, de Turkse president Erdogan, en de Amerikaanse president Obama. Verwijzend naar Obama’s opmerking dat de Britten na een Brexit voor een handelscontract achteraan moeten sluiten in de rij, zei Johnson woensdag dat „de VS vooraan in de rij staan” van landen en mensen aan wie hij excuses zal aanbieden.

Johnson zal nu moeten laten zien dat hij inhoud heeft. Hij was een effectieve marketeer voor de stad Londen, wellicht lukt het hem een zelfde optimistisch beeld van een post-Brexit Brittannië uit te stralen. Maar op zijn bord liggen onder meer het vredesproces in het Midden-Oosten, Oekraïne en de omgang met Poetin.

Tariefvrije toegang tot EU

Zijn portefeuille is wel verlicht. David Davis zal de daadwerkelijke scheiding van de EU regelen. In een column maandag voor de website ConservativeHome stelt de voormalig staatssecretaris van Europese Zaken (1994-1997) „in het ideale geval tariefvrije toegang” tot de Europese interne markt voor, en anders handel volgens de tariefregels van de Wereldhandelsorganisatie. Hij schrijft: „Als de Europese landen eenmaal door hebben dat we geen duimbreed wijken over controle van onze grenzen, dan zullen ze in hun eigen belang willen praten.”

Het zal aan Liam Fox zijn die gunstige handelsakkoorden te sluiten. Diens frequente reizen naar het buitenland als minister van Defensie leverden hem de bijnaam ‘The Flying Fox’ op, maar zorgden in 2011 ook voor zijn ontslag. Hij bleek een vriend als adviseur mee te nemen.

Ook Fox hecht niet aan de toegang tot de interne markt „als de prijs vrij verkeer van personen is”. „De Britse kiezer heeft zijn mening heel duidelijk gemaakt; het is niet aan politici [die wens] dan te verwateren”, zei hij twee weken geleden.

Maar dat is niet aan hem. May benoemde Amber Rudd op Binnenlandse Zaken, het ministerie dat tot woensdagmiddag het hare was. De oud-minister van Energie, die pas in 2010 in het Lagerhuis kwam en een zeer uitgesproken Blijver was in de referendumcampagne, wordt verantwoordelijk voor immigratiebeleid.

In de loop van donderdag werden andere benoemingen verwacht. Mayzei woensdag in haar eerste toespraak dat haar regering „niet voor de bevoorrechte weinigen, maar voor ons allen” zal werken. Dat zal ze op Gezondheidszorg, Onderwijs en Sociale Zaken willen laten zien.