‘Als NAVO-militairen te dichtbij komen, wil Rusland reageren’

Dmitri Trenin, Russisch analist

Rusland en de NAVO zijn weer in gesprek. Prioriteit moet zijn: het voorkomen van ongelukken, zegt Dmitri Trenin vanuit Moskou.

Poolse parachutisten springen uit een Hercules-toestel tijdens een NAVO-oefening bij het Poolse Torun in juni. Foto Kacper Pempel/Reuters

Voor de tweede keer sinds de annexatie van de Krim zaten Rusland en de NAVO gisteren officieel met elkaar aan tafel in Brussel. Op de agenda: de situatie in Oost-Oekraïne en de troepenopbouw aan de Europese oostgrens. NAVO-baas Stoltenberg benadrukte na afloop dat grote meningsverschillen, vooral over Oekraïne, blijven bestaan. Wel bekijken de partijen een voorstel om de veiligheid boven de Baltische Zee te garanderen.

„Rusland zit niet te wachten op een wapenwedloop”, zegt Dmitri Trenin, directeur van denktank Carnegie Centre in Moskou. „De bijeenkomst van beide partijen is een belangrijk moment. Ik hoop dat de NAVO-Rusland Raad vanaf nu op reguliere basis bijeen zal komen om de dialoog op gang te houden.”

Tijdens de NAVO-top sprak men vooral over het afschrikken van een agressief Rusland. Wat vindt Moskou daarvan?

„De top heeft voor de Russen geen verrassingen opgeleverd, ook omdat de NAVO-besluiten van tevoren al deels aan Moskou zijn doorgegeven. Dat neemt niet weg dat Rusland gealarmeerd is en er hier gesproken wordt van een dreiging vanuit het Westen. Een logische reactie, want de NAVO-grens bevindt zich op slechts twee uur rijden van Sint-Petersburg.

„Aan beide kanten van de grens zien de troepen in het veld een potentiële tegenstander en ze houden elkaar dan ook goed in de gaten. Dat is op zichzelf al zorgwekkend genoeg. Maar van een echt conflict, laat staan van een oorlog, is natuurlijk geen sprake.”

Hoe reageert Rusland op het NAVO-besluit om troepen te stationeren aan de oostgrens?

„Rusland zegt geen wapenwedloop te willen, maar vanuit militair-strategisch oogpunt overweegt Moskou wel om ook twee of drie bataljons aan de westelijke grens te plaatsen. Geld vormt daarbij geen probleem. Rusland zit momenteel weliswaar krap bij kas, maar defensie is prioriteit, ook als dat ten koste gaat van andere uitgaven.”

Dus toch een soort wapenwedloop?

„Ik zie dat Rusland probeert zijn zwakkere positie ten opzichte van de NAVO te compenseren. De NAVO heeft tenslotte veel meer potentieel. In het geval dat NAVO-militairen te dichtbij komen, wil Rusland reageren. We hebben de afgelopen twee jaar kunnen zien tot wat voor acrobatische toeren het land in staat is. Die houding is uiterst riskant en kan leiden tot ongelukken.”

Hoe moet het Westen daarop reageren?

„De-escalatie en het voorkomen van incidenten zijn nu absolute prioriteit. Daarvoor is het nodig om directe communicatie in te stellen tussen de Generale Staf in Moskou en de Amerikaanse legerleiding. Zo kan tijdig actie worden ondernomen als zich een gevaarlijke situatie voordoet en kan een verdere escalatie worden voorkomen. Pas daarna komt de politieke dialoog.”

Vrezen Russische burgers escalatie?

„Angst voor een conflict leeft op dit moment vooral in de Baltische Staten. Afgezien van oorlogstaal in de Russische kranten reageren Russen net als in Nederland of Groot-Brittannië: ze zijn ongerust, maar denken niet dat er een oorlog aan zit te komen. Godzijdank!”