Wat voorafging: Op de crashsite maakte Natan kennis met het jongetje Nikita, dat had gezien hoe separatisten gele zuurstofkapjes om de hals van sommige slachtoffers bonden. De jurk van Natans moeder hing in een dode boom.

Feuilleton in 60 afleveringen

17/60

President Tsaar op Obama Beach

A.F.Th. van der Heijden

Wat voorafging: Op de crashsite maakte Natan kennis met het jongetje Nikita, dat had gezien hoe separatisten gele zuurstofkapjes om de hals van sommige slachtoffers bonden. De jurk van Natans moeder hing in een dode boom.

Nikita’s opa deed een zijdeur van de loods voor me open. De warme stank van de kippenstront sloeg me tegemoet, en drukte mijn lege maag omhoog.

De jongen deinsde terug, en rende terug het zonlicht in. Misschien had de curator van het faillissement gedacht het totaal aan groenwitte uitwerpselen nog wel als bruikbare mest te gelde te kunnen maken. De oude man wees me waar de lijken lagen: recht onder de plaatsen waar roestige golfplaten bezweken waren onder de kracht van vallende lichamen. Ik telde er in de gauwigheid drie. Nu hij me wegwijs had gemaakt, vond de grootvader blijkbaar dat zijn taak erop zat. Hij zette zijn strooien hoed weer op, en schuifelde naar de openstaande deur toe.

In de vloer bevonden zich betonnen geulen, zo overvloedig gevuld en overdekt met wit pluis dat ze met elkaar een schuimende branding leken te vormen, zij het verstard, als op de still van een filmopname. Midden in de loods lag het lichaam van een corpulente man met ontbloot bovenlijf, het gezicht naar de grond. De torso was, bij een explosie in de lucht of door de klap van het neerkomen, aan de lendenen opengebarsten. Een deel van de ingewanden puilde naar buiten – voor zover zichtbaar dan, want alles wat vochtig was aan het lijk werd bedekt door een laag witte veertjes, die bij de dreun van de val moesten zijn opgedwarreld om vervolgens weer neer te dalen. Het wolkige dons had iets teders en onschuldigs aan het lichaam kunnen geven, iets van een typetje uit Sesamstraat of zo, als er niet zoveel bloed in opgezogen was geraakt.

Meer mannen met overgewicht bezaten het postuur van mijn vader. Ik herkende hem vooral aan het weelderige haar op zijn achterhoofd, dat hij voor zijn Chinese reis, misschien om niet te veel op Ai Wei Wei te lijken, had laten uitdunnen en bijpunten, maar dat hij sinds zijn studententijd, als ik op het familiealbum af mocht gaan, nooit meer echt kort gedragen had. Godverdomme, Patrick, je werd in Peking verwacht, treuzelkont… wat moet je nou hier in deze verlaten legbatterij of pluimveefokkerij, omgeven door het soort gloomy atmosphere die je in je boeken zo graag beschreef?

Tijdens ons laatste gesprek, lang geleden (gisteren namelijk), had je het over de spoorloos verdwenen vlucht MX370: je meende zeker te weten, op grond van een visioen, dat het vliegtuig op de bodem van de Indische Oceaan in een kruisvormig koraalrif aan het veranderen was. Nu heb je voor jezelf een drooggevallen koraalrif gevonden, gemetseld uit vele lagen kippenstront en afgewerkt met veren. Elke schrijver krijgt de beelden die hij verdient, ook ongevraagd.

Anders dan Bekka droeg Patrick geen elastiek met zuurstofkapje rond de nek. Ik wilde me graag voorstellen hoe hij mijn moeder met het hare geholpen had, en aan het zijne niet meer was toegekomen.

Maar toen echode weer de opmerking van Nikita in mijn hoofd: dat de Seps op de rampplek gele maskertjes hadden uitgedeeld aan dode passagiers. Als de Boeing was neergehaald zoals in het Westen algemeen werd aangenomen, door een raket, dan was er na het wegvallen van de luchtdruk helemaal geen tijd geweest om zo’n kapje op te zetten, ook niet met hulp van een ander. Het leven van mijn ouders, en van hun reisgenoten, was op z’n onverwachtst afgesneden. Geen doodsstrijd, geen bewustzijn van een snel naderend einde. De bijl was gevallen, en had een gaaf snijvlak tussen leven en dood achtergelaten. Het postmortale aanbrengen van zuurstofmaskertjes door de Seps was niet als misselijke grap bedoeld. Er diende bij onderzoekers een afwijkende indruk van de catastrofe te worden gewekt.

Als passagiers nog tijd hadden gevonden om zich tegen de verdwenen luchtdruk te wapenen, dan kon het toestel nooit door een BUK geraakt zijn. De Seps hadden op voorhand hun eigen ontlastende bewijs willen creëren. Als ik, geholpen door Nikita, kon aantonen dat er met die maskertjes gesjoemeld was (iemand had de koordjes allemaal op dezelfde manier afgesneden), dan zou ik à décharge misschien in à charge kunnen omzetten, en waren we alweer wat dichterbij de oplossing van de schuldvraag.

Als Patrick mijn moeder niet met haar zuurstofkapje had kunnen helpen… als ze op slag dood waren geweest… hoe was hun val dan verlopen? Ze zaten vaak hand in hand, thuis op de bank of in de trein. Waren ze zo, door verstijving elkaar steviger vasthoudend, aan die tuimeling van tien kilometer begonnen – tot een sterke luchtstroom ze losgekoppeld had?

Handtekening A.F.Th. van der Heijden

Het achttiende deel van dit feuilleton verschijnt vrijdag 15 juli op nrc.nl/afth.