Moord en brand en Lauren Verster

Sommige tv zou best zonder beeld kunnen, en sommige tv is beter zonder geluid.

Lauren Verster probeert het peaceteken in Lauren! op Ibiza (AVRO-TROS).

Reinier Smit uit Hoogezand sloeg in 1996 zijn vrouw Gonda dood en stak zijn huis in de brand om de sporen te wissen. Of nee: Reinier Smit uit Hoogezand trof in 1996 bij thuiskomst zijn huis in vlammen en kon nog net zijn kinderen redden. Voor zijn vrouw Gonda kwam hij te laat.

De documentaire De schijn tegen (NPO 2) doet denken aan Making a Murderer van Netflix. Een veroordeelde man krijgt hulp van twee bevlogen advocaten die proberen zijn onschuld te bewijzen. Ze willen in ieder geval aantonen dat zijn proces een gammele vertoning was.

Gerechtelijke dwalingen zijn in de mode sinds de Schiedammer parkmoord uit 2005. Die aandacht past bij het wantrouwen waar alle gezagsdragers last van hebben. Zelfs rechters en aanklagers blijken grove fouten te kunnen maken. En burgers gaan zelf op onderzoek om dit recht te zetten. Peter R. de Vries voorop.

Het verschil met Making a Murderer is dat die advocaten een sterkere zaak hebben, met vele bizarre wendingen, en in de hoofdrol een kleurrijke tokkiefamilie. Ook bevat die reeks een onwaarschijnlijke schat aan amateurvideo’s. De schijn tegen bevat voornamelijk advocaten en academici. Reinier Smit hoor je aan de telefoon, maar krijg je nauwelijks te zien. De film drijft visueel op beelden uit eerdere programma’s, want regisseur Simone de Vries is niet de eerste die zich over de zaak buigt. Verder zien we wat zinloze nagespeelde scènes – man rookt tegen muur, vrouw pakt koffer – en gewassen tekeningen van het huis en de brand.

Sommige televisie zou best zonder beeld kunnen, en sommige televisie is beter zonder geluid. Lauren! op Ibiza (NPO 3) zou een stuk beter zijn zonder geluid. In de reisserie – gisteren was het tweede deel - gaat Lauren Verster „op zoek naar vrijheid op een van de meest vrije plekken van de wereld.”

We krijgen aantrekkelijke beelden van het feesteiland: bonte hippies, gekke goeroes, mooie mensen op het strand. Verster is een prachtige vrouw met een zonnige uitstraling, naar wie je eindeloos kunt kijken. Ze draagt iedere scène een ander jurkje. Ze danst op het dak en trommelt op het strand.

Maar haar interviews en bespiegelingen zijn niet om aan te horen. Ze heeft één vraag: „Wat is vrijheid?” en daar hebben de hedonisten geen antwoord op. Vrijheid is vrij zijn in je hoofd, zeggen ze. Vrijheid is je vrij voelen. Vrijheid is hippie. En hippie is vrijheid.

Haar onvermogen om de omgeving te vatten, wordt vooral pijnlijk als zij in het eerste deel een achterbuurt bezoekt, waar ze met stenen wordt bekogeld door „de zigeuners”. Dit schreeuwt om minstens één zinnetje duiding. Waar zijn we? Hoezo ‘zigeuners’? Verster weet het niet en gaat het ook niet vragen.

Ibiza is een vakantieoord. Natuurlijk denken ze daar dat vrijheid hetzelfde is als feesten, luieren en zweven. En liever denken ze helemaal niet, want ze zijn vrij. Of zoals Verster het formuleert: „Ik kan af en toe woehoe veel te veel nadenken en dan gaat alles mis. Als ik het gewoon laat gaan, gaat het goed.”