Hoeveel is een kolencentrale waard?

Fossiele energie

Moeten de kolencentrales dicht en zo ja, wat mag dat kosten? In afwachting van het besluit van de minister, vliegen de cijfers in het rond.

Dat was even slikken bij het ontbijt. ‘Sluiting kolencentrales kost 7 miljard euro’, meldde de NOS woensdagochtend op basis van een ‘gelekt’ rapport dat minister Kamp van Economische Zaken zelf had laten opstellen.

Het was het zoveelste bedrag dat in de strijd in werd gegooid in het steeds hoger oplopende debat rond de toekomst van de kolencentrales in Nederland. Het bedrag valt niet te verifiëren omdat het gaat om een geheim (concept)rapport dat vooralsnog slechts in handen is van een aantal betrokkenen: het ministerie van Economische Zaken en de betrokken energiebedrijven.

Voorstanders van sluiting van de kolencentrales, lees: milieuorganisaties, zochten het lek meteen in kringen van de kolencentrales zelf. Zeven miljard maakt indruk en klinkt als heel veel. De 7 miljard die door de NOS werd genoemd was ruim twee keer zoveel als de 3,3 miljard die onderzoeksbureau Spring Associates eind juni berekende, in opdracht van Greenpeace.

En dat terwijl Natuur en Milieu dit voorjaar had laten uitrekenen dat de sluiting juist 5 miljard zou opleveren aan maatschappelijke baten.

Minister besluit in september

De cijfers vliegen in het rond, terwijl nog lang niet duidelijk is of de laatste vijf kolencentrales in Nederland ook echt dicht gaan. Minister Kamp (Economische Zaken, VVD) zegt daarover na de zomer een besluit te zullen nemen.

Twee bewegingen duwen de minister in de richting van sluiting. De ene is de uitspraak van de rechter in de zogeheten Urgenda-zaak. Daarin werd de overheid verplicht de uitstoot van CO2 in 2020 met 25 procent terug te brengen ten opzichte van 1990.

De andere is de motie-Van Veldhoven (D66) die door de Tweede Kamer is aangenomen en die een ‘uitfasering’ eist van de resterende kolencentrales. De kolencentrales zijn verantwoordelijk voor 65 procent van de CO2-uitstoot bij elektriciteitsproductie, terwijl ze slechts 30 procent van de elektriciteit opwekken. Met de sluiting van alle kolencentrales zou Kamp in een keer kunnen voldoen aan de eis in de Urgenda-zaak.

In Nederland staan twee kolencentrales die in de jaren negentig zijn gebouwd, de Amercentrale van Essent in Geertruidenberg en de Hemwegcentrale van Nuon in Amsterdam. Daarnaast zijn de afgelopen jaren drie nieuwe centrales in bedrijf gekomen: de RWE-centrale in Eemshaven en centrales van Uniper en Engie op de Maasvlakte. Vijf oudere centrales uit de jaren tachtig hebben onder het Energieakkoord al de deuren moeten sluiten.

Met het Energieakkoord alleen wordt de doelstelling om in 2020 de uitstoot van CO2 met 25 procent terug te brengen, niet gehaald. Daar zijn alle partijen het over eens.

Staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA) heeft daarom al geopperd om ook de twee kolencentrales uit de jaren negentig in Amsterdam en Geertruidenberg uit te zetten.

Nuon heeft meteen aangegeven dat daarover te praten valt – mits er voldoende geld tegenover staat – maar RWE, het moederbedrijf van Essent, verzet zich. RWE-topman Roger Miesen wil het leven van de centrale rekken met bijstook van biomassa, samengeperst hout dat speciaal voor dit doel gekweekt wordt.

In NRC betoogde hij een maand geleden dat zijn centrale in Geertruidenberg juist een bijdrage zou kunnen leveren aan het terugbrengen van CO2-uistoot, door in plaats van steenkool 50 procent biomassa bij te stoken. De centrale kreeg onlangs voor de komende acht jaar een subsidie van ruim 800 miljoen euro toegewezen om de biomassa mee te stoken. Maar of dat ooit nog gaat gebeuren is onduidelijk: tot het moment dat de minister, na de zomer dus, definitief beslist over het lot van de kolencentrales investeert RWE verder geen cent. Ook niet in biomassa.

Appels en peren

De komende weken zullen er nog de nodige cijfers verschijnen over wat het kost om de kolencentrales te sluiten of open houden. Cijfers die elkaar lijken tegen te spreken omdat ze over heel verschillende zaken gaan: appels en peren.

Zo slaat de laatste berekening van 7 miljard die werd gelekt, volgens ingewijden, op de effecten op de Europese elektriciteitsprijs in het geval dat de Nederlandse kolencentrales de deuren zouden moeten sluiten. Uitgerekend over een periode van enkele tientallen jaren, zou dat een huishouden jaarlijks 13 euro meer kosten. Niet echt veel als je bedenkt dat de stroomrekening voor huishoudens de afgelopen jaren juist fors is gedaald.

De 3,3 miljard euro van Spring Associates gaat over de waarde die de resterende kolencentrales op dit moment zouden vertegenwoordigen. De waarde van de twee centrales uit de jaren negentig wordt op een half miljard geschat.

De drie jongste centrales hebben bij elkaar weliswaar ongeveer 6 miljard euro gekost maar hebben – volgens Spring Associates – inmiddels al aan waarde verloren omdat de stroomprijs is gekelderd. Het onderzoeksbureau denkt daarom dat ruim 3 miljard euro een mooie compensatie zal zijn voor alle centrales bij elkaar. Het beiden en loven is begonnen.