Zonder friet gaat elke sauna failliet

Vandaag eten we saté in de sauna. Waarom kiezen we voor friet in het wellness-restaurant?

Salade met een duimdikke plak geitenkaas er bovenop. Gegrilde rumpsteak. ‘Klassieke’ hamburger. Varkenshaassaté en – oef – couscoussalade.Die foto’s prijken op de kaart van de Veluwse Bron, de sauna die in mei de eerste Wellness Award won. In tien, vijftien jaar is een dagje wellness een traditie geworden: de hele dag ontspannen in een tempel die gewijd is aan onschuldige naaktheid en betonnen boeddha’s. Er zijn ‘opgietrituelen’ waar de löyly-meester voorgaat. En je wordt één met de natuur, terwijl je staat af te koelen met uitzicht op een dobberende fuut. Het voelt zo goed, het moet wel gezond zijn.

Tot je in je badjas het restaurant betreedt.

Veel vlees en kaas in de maaltijden, een tripel of een chardonnay erbij en bitterballen. In de sauna eten we welvaartsvoedsel, maar zonder de sfeer van zelfbewust welbehagen te verstoren. Misschien komt het doordat je broek niet strak gaat zitten, als je geen broek aan hebt.

Gert van der Steen, de directeur van saunabedrijf International Wellness Resorts, maakt het niet mooier dan het is. „Zonder saté en friet gaat elke sauna failliet, wordt hier gezegd. De sorbets vliegen hier over de toonbank.” Van der Steen is de baas over de Veluwse Bron en vier andere grote sauna’s. Ja, er staan overal ook smoothies op de kaart, zegt hij. „Maar als je gaat kijken wat er wordt afgenomen: dat is het gewone restaurant-eten.”

Ben je na een wellnessdag dan gezonder of juist ongezonder? In Kuopio, aan de Universiteit van Oost-Finland, werkt cardioloog Jari Laukkanen. Hij is saunaspecialist, en niet alleen vakmatig – hij neemt thuis met zijn vrouw bijna elke dag een sauna. „In de sauna moeten je hart en je bloedvaten aan het werk, alleen je spieren niet.” Hij somt op. In de sauna neemt de hartslag toe tot zo’n 120 slagen per minuut en stijgt de lichaamstemperatuur met 1 à 2,5 graad, afhankelijk van de persoon en van de sauna. En je zweet ongeveer een halve liter – vandaar dat iedereen water staat te tappen bij de wc’s.

„In de sauna verbruik je net zoveel energie als met stevig wandelen, schat ik.” Iemand die 70 kilo weegt, verbrandt met vier keer een kwartier sauna dus ruim 300 kilocalorieën. Niemand heeft dat trouwens ooit gemeten – dat gaat Laukkanen later dit jaar zelf doen.

Op zich is sauna door die inspanning gezond, denkt de cardioloog. Finse mannen die in de jaren tachtig veel naar de sauna gingen, kregen minder hartaanvallen, bleek toen Laukkanen twintig jaar later de balans opmaakte. Ze waren zelfs minder vaak doodgegaan dan Finnen die ‘weinig’ naar de sauna gingen. Maar Finnen gaan heel anders naar de sauna dan Nederlanders. Weinig is in Finland één keer per week. Veel is: elke dag, in je eigen huis en hooguit met een glas fris na. Wij nemen gezellig een stuk appeltaart met slagroom bij de koffie en hop: de 300 kilocalorieën die we door oververhitting verbranden, zitten er weer aan.

Saunadirecteur Gert van der Steen weet het. „Vijftien of twintig jaar geleden was er binnen de Nederlandse Sauna Vereniging een hele discussie toen sauna’s een biertje of een wijntje wilden serveren. Tegenwoordig gaat het wat minder om lichamelijke gezondheid. Mensen zien de sauna als een dagje vakantie – en op vakantie ga ík niet gezonder eten.”

Op deze plek schrijft NRC elke week over voeding en hoe we daarmee omgaan.