Zitten er wel of niet IS’ers tussen migranten?

Terrorismebestrijder Dick Schoof ziet opeens „veelvuldig” misbruik vluchtelingenroute door jihadisten. Onbekend is of aanslagplanners Nederland bereikten

In het najaar zei de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), Dick Schoof, nog dat het „onwaarschijnlijk” was dat IS-strijders via vluchtelingenroutes naar en door Europa reizen. Deze maandag maakte Schoof bekend dat dit in de zomer van 2015 tot diep in het najaar juist „veelvuldig” gebeurd is. PVV-leider Geert Wilders begon meteen te twitteren: „Rutte weigerde naar onze waarschuwingen te luisteren.” Hoe zit het nou met het reisgedrag van jihadisten?

Terrorismebestrijders vonden het lange tijd onlogisch dat Islamitische Staat de vluchtelingenstroom zou gebruiken, omdat het een omslachtige route is. Onderweg komen migranten steeds autoriteiten tegen die om hun identiteitspapieren vragen. Dan zouden ze steeds hun valse identiteit en valse vluchtverhaal moeten opgeven en maar hopen niet ontdekt te worden.

Inlichtingendienst AIVD, waar de NCTV zich grotendeels op baseert, deed in 2015 onderzoek naar de vluchtelingenstroom, staat in het laatste jaarverslag van de geheime dienst. De AIVD onderzocht „enkele meldingen”, maar „zag geen aanwijzingen van structureel misbruik van migrantenstromen en asielprocedures door terroristische organisaties”.

Na de aanslagen in Parijs, in november, bleek dat sommige aanslagplegers tóch via bootjes over de Middellandse Zee naar Europa waren gekomen. Later bleek dat ook betrokkenen bij de aanslagen in Brussel, in maart, de vluchtelingenroute gebruikten. „Na deze aanslagen is veel informatie vrijgekomen”, zegt een woordvoerder van de AIVD. „Ook de samenwerking en gegevensuitwisseling tussen de diensten is aanzienlijk geïntensiveerd.”

Europese inlichtingendiensten gingen nauwer samenwerken in de Counter Terrorism Group (CTG). Daar proberen zij nu het oude inlichtingenprincipe ‘voor wat hoort wat’ los te laten. De geheime diensten zijn gewend om hun inlichtingen te beschouwen als waardevolle informatie die je niet zomaar weggeeft. Je ruilt ze hooguit voor andere waardevolle inlichtingen.

Na elke aanslag zeiden politici weer dat de Europese diensten ruimhartiger moesten gaan samenwerken. Bij het CTG is het nu de bedoeling dat de diensten hun inlichtingen over mogelijke terroristen uitwisselen zodra ze denken dat een ander Europees land daar baat bij heeft.

De Parijse aanslagplegers liepen overigens niet de hele asielprocedure door. Toen ze eenmaal in het Europese vrij-reizengebied waren, verlieten ze de gangbare vluchtelingenroute en lieten ze zich opvangen door mensen uit hun jihadistische netwerk. Het lijkt er op dat deze aanslagplegers zich niet wilden blootstellen aan de asielprocedure, waar hun identiteit en vluchtverhaal nog eens zorgvuldig bestudeerd zouden worden.

Volgens Dick Schoof is voor Nederland nog steeds niet „vast te stellen” dat jihadisten via de vluchtelingenroute in Nederland zijn gekomen. Maar hij kan het ook niet uitsluiten. Onduidelijk is of IS-strijders met plannen voor een aanslag Nederland bereikt hebben. En of zij dan in asielzoekerscentra zitten, of die juist mijden. Er lopen op dit moment drie onderzoeken naar mensen die asiel hebben aangevraagd in Nederland die mogelijk banden hebben met IS.

M.m.v. Andreas Kouwenhoven