‘Ik wil de Appel weer verankeren in Amsterdam’

Benoeming

Niels Van Tomme wordt de nieuwe directeur van kunstinstelling De Appel. „Ik wil maatschappelijk bewuste kunst brengen.”

Niels Van Tomme Foto Lars Sjöqvist

In september keerde Niels Van Tomme terug van een verblijf van tien jaar in de Verenigde Staten. Vanaf maandag is deze 39-jarige Vlaming de nieuwe directeur van de Appel, de Amsterdamse kunstinstelling die zich snel probeert te herstellen van een bestuurscrisis.

In een recordtempo heeft de Appel een nieuwe directeur benoemd. Ruim twee weken geleden trok de vorige directeur Lorenzo Benedetti zijn hoger beroep in waarmee hij zijn ontslag aanvocht, een paar dagen later stond een vacature op de website. Vorige week waren er vijf kandidaten geselecteerd. De Appel had haast nadat een bestuurscrisis het instituut bijna een jaar in zijn greep had en de eerste rijkssubsidie-aanvraag door de Raad voor Cultuur in mei werd afgewezen.

Op de dag van zijn benoeming was ook de deadline om opnieuw een aanvraag voor rijkssubsidie in te dienen. Van Tomme: „Ik heb nog net mijn reactie op het beleidsplan kunnen bijvoegen.”

Van Tomme is een echte buitenstaander. Hij maakte nooit een tentoonstelling voor de Appel en deed nooit mee aan het curatorenprogramma waarin internationale talenten worden opgeleid. Zijn ervaring deed hij vooral in Amerika op, waar hij acht jaar in New York woonde en tentoonstellingen organiseerde nadat hij zijn masters Culturele Studies aan de KU Leuven had afgerond. Dit jaar was hij curator van de Biënnale van Boekarest. „De Appel is altijd een belangrijk ijkpunt voor mij geweest”, zegt hij aan de telefoon.

Het bestuur zegt hem in een persbericht te zien als ‘een voorloper op het snijpunt tussen kunst en maatschappij’. „Door in de VS te verblijven heb ik veel interesse gekregen in onderwerpen als etniciteit, postkolonialisme, maar ook muziek", vertelt hij. Wordt de in de Appel getoonde kunst daarmee politieker? „Zo wil ik het niet benoemen”, zegt hij. „Dat schrikt mensen ook weer af. Maar ik wil wel maatschappelijk bewuste kunst brengen. Een tentoonstelling wordt vaak als statisch begrip benaderd, maar het is ook een plek waar nieuwe wereldbeelden kunnen worden gevormd, over onderwerpen die moeilijk bespreekbaar zijn, of grensverleggend. Daarom wil ik allianties aangaan met andere Amsterdamse instellingen. Ik wil de Appel weer een plek in zijn Amsterdamse context geven, weer lokaal verankeren.”

Een nieuw publiek bereiken en de Appel afhelpen van zijn imago van gesloten kunstbolwerk, ziet Van Tomme als zijn belangrijkste taak. „Daarom zal ik hier zelf veel zijn. De dialoog is misschien wel een beetje zoek bij de Appel. Al zal de Appel ook altijd een plek voor experiment en onderzoek moeten zijn. Maar wij willen ook publiek bereiken zonder kunsthistorische of academische achtergrond.” Hij herhaalt een citaat uit het persbericht: „Ik zal me richten op de intellectueel en emotioneel nieuwsgierige, maatschappijbewuste non-expert.”