Gijzel misbruik-archief niet

Het Nationaal Archief kan niet serieus genoeg genomen worden. Het fungeert immers als het geheugen van Nederland. Het was logisch dat dit rijksarchief op voorhand het archief van het onderzoek naar het kindermisbruik in de Rooms-Katholieke Kerk toegezegd kreeg. Dit onderzoek, door een commissie onder leiding van oud-politicus Wim Deetman (CDA), betrof immers een pijnlijk, met man en macht verhuld onderdeel van de Nederlandse geschiedenis. Alleen al uit respect voor de slachtoffers, moet worden voorkomen dat het weer vervaagt tot petite histoire. En dat is precies wat nu toch dreigt te gebeuren. Want op de afspraak met het Nationaal Archief over de verzamelde gegevens wordt teruggekomen.

Opdrachtgever voor het onderzoek was de R.-K. Kerk die toestond dat de eigen archieven werden ingezien – op voorwaarde dat de kopieën vernietigd werden. Verder zijn gespreksverslagen ondergebracht bij een notaris, met opdracht tot geheimhouding. Dat zijn al flinke happen uit het achterliggende materiaal waarop de commissie-Deetman zijn conclusies baseerde. En nu gaat de rest óók niet naar het Nationaal Archief. Want Deetman besloot het, alsof het zijn privé-archief betreft, onder te brengen bij het Erfgoedcentrum Kloosterleven. Daar zal inzage worden bepaald door een stichting die hij in het leven riep.

De commissie-Deetman heeft na zes jaar haar onderzoek afgerond. De Kerk heeft haar knopen geteld, excuses gemaakt en slachtoffers genoegdoening gegeven. Maar klaar is de kwestie niet. Over het kindermisbruik in de R.-K. Kerk is nog een vracht aan wetenschappelijk onderzoek aan de orde, historisch, sociologisch, theologisch, psychologisch en psychiatrisch. Zulk onderzoek kan nu door een betrokken partij de toegang tot het archief-Deetman worden ontzegd. Want de Archiefwet, die stelt dat de rijksarchivaris bepaalt wie inzage krijgt, staat buiten spel.

Wordt inzage geweigerd dan kan het erop lijken dat de Kerk, met een reputatie op dat gebied, zulk onderzoek liever niet heeft. Slachtoffers kunnen de indruk krijgen dat ze opnieuw onderhevig zijn aan de macht van een instituut dat niet wilde weten dat zijn personeel zich aan hen vergreep.

De R. -K. Kerk zou er goed aan doen nu de wijste te zijn, samen met de voorzitter van de commissie. Ten bate van wetenschappelijk onderzoek en om de schijn van belangenverstrengeling te vermijden, mag het archief van de commissie-Deetman niet gegijzeld worden. Het onderbouwt de geschiedenis van de kerk, maar ook van Nederland. Het hoort thuis in het Nationaal Archief.