Warm en vol North Sea Jazz: de zalen én de muziek

North Sea Jazz

Het wachten en wringen werd beloond door de topacts, al kon je beter naar Anderson .Paak dan naar Kamasi Washington. En in de zinderende bijenkorf wisten niet alleen de geijkte groepen te prikkelen.

Concert van Esperanza Spalding op North Sea Jazz 2016. Foto: Andreas Terlaak

Op North Sea Jazz is publiek gretig en onverzadigbaar. Artiesten worden in weinig tijd aan de borst gedrukt, men is mild voor tegenvallende acts. Op de 41ste editie lieten 25.000 mensen per dag zich afgelopen weekend verrassen, verwonderen en meevoeren door oude jazzhelden als saxofonist Pharoah Sanders (75) en bassist Ron Carter (79), visueel en muzikaal prikkelende performances van progressieve acts als Flying Lotus en Jacob Collier, en pophit-revues van inmiddels ietwat belegen acts als Level 42 en Earth, Wind & Fire.

Meerdere artiesten stonden stil bij de recente politiemoorden op zwarte burgers in de Verenigde Staten. „Hou alsjeblieft op met het neerschieten van onze baby’s”, herhaalde soulzanger Anthony Hamilton. „Mensen hebben hun levens verloren,” zei zanger Miguel. „We worden thuis vermoord, Rotterdam”, zei popster Pharrell Williams, die zijn muziek afkapte voor een korte speech.

Het was een warme, volle editie, met televisieschermen die steeds weer melding maakten van overvolle zalen, en regelmatig volgestroomde doorgangen op het terrein. Het was vaak dringen, of vroeg in de zaal zijn, om zeker te zijn van een goede plek bij vooral de grote namen.

Ongekend energieke .Paak

Het waren acts als popontdekking van 2016 Anderson .Paak die het wachten en wringen de moeite waard maakten. Het was ongekend hoeveel energie .Paak – in een shirt dat snel kletsnat werd van het zweet – en zijn band over wisten te brengen met stevige grooves waarover ze soms voluit rockten, en dan weer ruimte creëerden waarin .Paak vol gloed zijn teksten zong en rapte. De ‘artist in residence’ van dit jaar, Frans-Libanese trompettist Ibrahim Maalouf, liet drie keer een grote zaal volstromen. Hij liet publiek zingen en dansen op zijn met Arabische klanken gekruide rockjazz, glorieerde met het Metropole Orkest en bracht een weemoedige ode aan de Egyptische zangeres Umm Kulthum.

Lees hier over de tweede dag van North Sea Jazz: De hoogtepunten van dag 2

Ook jazzrevelatie van het moment Kamasi Washington had een in potentie spannende samenwerking met het Metropole Orkest. Helaas verdronken de details in een muur van geluid waarin het orkest nauwelijks te onderscheiden was en Washington zelf te terughoudend bleek, zeker voor een headliner van zijn formaat.

Die ene solo

Jazz in deze zinderende bijenkorf vol muziek; dat is de zoektocht naar die ene ontdekking, of die ene solo die je je net even anders doet voelen. Ze waren er, maar niet altijd bij de geijkte groepen. Gitarist Pat Metheny en bassist Ron Carter ontmoetten elkaar in een zoet prikkelend snarenspel dat te hoffelijk bleef. Het concert dat saxofonist Branford Marsalis gaf met vocalist Kurt Elling was mooi, maar geen goede weerspiegeling van ieders buitengewone talent. Het reünieconcert van jazzrock/fusion-groep Steps Ahead was een vrolijke publiekstrekker maar bleef wat vlak. Dan liever de gespierde supersound van de 31-jarige tenorsaxofonist James Brandon Lewis die veel kreten uit het publiek ontlokte, de waanzinnige 75-jarige Chick Corea met zijn topband vol coryfeeën en de eigenzinnige veelkunner Colin Stetson, in zijn eentje al een fascinerende uitvoerder met zijn keelklanken en zijn techniek van circulair ademhalen op zijn enorme bassaxofoon, en met violiste Sarah Neufeld nog boeiender en indringender.

De norm voor hiphop met een liveband wordt nog steeds gesteld door The Roots

Lees het interview met Kamasi Washington: ‘Al mijn frustraties zitten in de muziek’

Traditioneel was de Darling-zaal de bestemming voor experiment. Vrijdag trad hier de stal aan van het Brainfeeder-label. De Nederlandse producer Jameszoo imponeerde met zijn kwintet dat op inventieve ritmes heel subtiel schakelde van swingend naar hoekig, van aanzwellend naar kalm, van piepend draaien aan knoppen naar jazzy drumfills. Prachtig was de presentatie van Flying Lotus die te midden van spacy 3D-visuals staat die hem omsluiten, een kubus van licht en geluid die reageert op de muziek die hij uit zijn apparatuur trekt.

Jacob Collier nam als digitale eenmansband op Darling-zaal in een mum van tijd voor zich in. Wat hij live inspeelde ging in loops rond waarop hij zong – een sterk staaltje realtime sampling. De theatrale jazz die Esperanza Spalding neerzette via haar alterego Emily D (dikke bril, gouden kroon) was fascinerend: een geniale kruisbestuiving van concert en musical. Het Vlaamse STUFF overtuigde met zijn ontregelende knetterfunk. De Australische topband Hiatus Kaiyote creëerde met schots en scheve, haperende ritmes, ingenieuze composities ook live een eigenzinnig universum.

Digitale eenmansband

De norm voor hiphop met een liveband wordt nog steeds gesteld door The Roots. Hun optreden bouwde op naar een wervelende show met geweldige covers (Guns ’N Roses!), een ontketende gitarist en een waanzinnige solo waarbij op drumpads samples worden getriggerd en onder meer werk van Prince werd opgeknipt.

De 76-jarige Stax Records-veteraan William Bell toonde zich een indringende, vurige zanger van grote soulhits van hemzelf en anderen in een compacte soulshow. Anthony Hamilton had behalve zichzelf nog een extra act in huis met zijn achtergrondzangers The Hamiltones; hun harmoniezang en falsetten zijn verbluffend. En Jill Scott wist in een galmende zaal waarin het geluid oorverdovend hard staat, het publiek mee te nemen met ongekend gloedvol gezongen, stevige soulmuziek.

De hitsrevue is een beproefd recept op North Sea Jazz. Onder meer Earth, Wind & Fire, Charlie Wilson en Level 42 blikten uitgebreid terug. „It only took us 37 years to get here”, zei Mark King, die met led-verlichting de loop van zijn basgitaar een futuristische look probeerde mee te geven. Hier stond een hitmachine in tropische overhemden ongecompliceerde, muzikaal niet imponerende jaren tachtig-pop te spelen.