Waarom witte haaien niet kunnen leven in een aquarium

De vraag kent geen simpel antwoord. De kennis over de witte haai is betrekkelijk gering.

In 2000 deed een groep mensen van het Monterey Bay Aquarium nog een poging. De witte haai had het nog nooit eerder lang uitgehouden in een bassin, maar het moest lukken: voordat de poging daadwerkelijk gedaan werd, deed de groep tien jaar lang onderzoek naar de haai en zijn leefgewoonten. In 2004 was het zover en dat zorgde voor een doorbraak: de haai leefde zes maanden in gevangenschap. Sindsdien heeft geen enkel ander aquarium een poging gedaan.

Al sinds de jaren zeventig wordt het geprobeerd, maar tot op heden zonder gewenst resultaat: de witte haai laten leven in een aquarium. Meestal leefden de haaien niet lang na de vangst. Het beest laat zich niet gevangen houden in een grote glazen bak.

Maar wat is het toch dat het niet lukt? In deze 5 minuten durende explainervideo geeft het Amerikaanse Vox een antwoord op die vraag. De vraag kent geen simpel antwoord, maar het heeft te maken met de manier waarop de witte haai ademhaalt en de bewegingsvrijheid.

Ze zijn meestal tussen de 5 en 6 meter

De kennis over de witte haai (Carcharodon carcharias) is betrekkelijk gering, maar de angst ervoor des te groter, mede door de film Jaws uit 1975. Het dier wordt vooral aangetroffen in gematigde wateren, vaak aan de kust. Maar hij komt ook in koudere gebieden voor, en bestrijkt ook de open oceaan. Af en toe zwemt hij baaien in. Individuen kunnen grote afstanden afleggen, bijvoorbeeld van Zuid-Afrika naar Australische wateren of van Californië naar de Hawaïaanse eilanden.

Exemplaren die worden gevangen zijn meestal tussen de 5 en 6 meter groot. De witte haai kan naar schatting 30 jaar oud worden. Hij jaagt op een breed arsenaal aan prooi: kleine platvissen, grote zwaardvissen, sardientjes, andere haaien, inktvissen, zeehonden, en sporadisch zelfs een walvisachtige.

De witte haai wordt bedreigd door visserij. Hij wordt onder meer gevangen voor zijn vinnen (haaienvinnensoep) en voor zijn kaken (als trofee). In Zuid-Afrika zijn prijzen bekend van tussen de 20.000 en 50.000 dollar voor de kaken van een witte haai, en tussen de 600 en 800 dollar voor individuele tanden.

Op de internationale Rode Lijst van bedreigde diersoorten staat de witte haai als ‘kwetsbaar’ omschreven. Australië werkt een herstelplan voor de diersoort uit. In China mag sinds een aantal jaar geen haaienvinnensoep meer op overheidsbanketten worden geserveerd.