Blijven-voorstander May moet nu de Brexit voltooien

Theresa May. Foto Reuters/Peter Nicholls

En weer is een Vertrekker vertrokken. Andrea Leadsom, in de race David Cameron als leider van de Conservatieve partij op te volgen, gaf maandag op. Daarmee is Theresa May de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk geworden. Woensdag treedt ze aan.

Het betekent dat de scheiding van de Europese Unie in handen is van iemand die voor blijvend lidmaatschap was. Alle prominente voorstanders van een vertrek uit de EU stapten op in de twee weken sinds de Britten voor die Brexit stemden: Boris Johnson, Nigel Farage, UKIPs tweede man Paul Nuttall, en nu Leadsom. Michael Gove werd door zijn eigen partij afgestraft voor de rol die hij speelde bij het vertrek van Johnson.

Het mantra van premier Cameron tijdens het referendum, dat de Britten doorzetters zijn in het zicht van moeilijkheden, „geen opgevers”, blijkt daarmee voor het pro-Brexit-kamp toch niet te kloppen.

May, die eerder tot het Blijven-kamp hoorde, zet de scheiding van de EU door. „Brexit betekent Brexit, en we zullen er een succes van maken”, herhaalde ze maandag nadat ze was benoemd tot partijleider. Ze werd met luid applaus ontvangen door haar partijgenoten.

’s Ochtends zei ze dat er „geen pogingen [zullen] worden ondernemen via de achterdeur weer lid te worden”. Een tweede referendum sloot ze uit: „Het land stemde voor verandering.” Ze verweet het politici en de topmannen van bedrijven „de wil van het volk” te negeren, en „te klagen over de uitslag”. Dat zal zij niet doen, beloofde ze.

May gaf die toespraak een uur voordat Leadsom bekendmaakte de strijd om het partijleiderschap te staken. Daarbij verwees ze overigens niet naar afgelopen weekeinde, toen ze hevig onder vuur kwam te liggen na uitspraken over May, die volgens haar ongeschikt zou zijn als premier omdat ze kinderloos is. „Ik geloof dat je als moeder een belang hebt bij de toekomst van ons land, een tastbaar belang”, zei Leadsom tegen The Times.

Leadsom zei op te geven omdat „een leiderschapsstrijd van negen weken op zo’n kritiek moment [voor het land] hoogst onwenselijk is” en ze verwees naar de aanzienlijk grotere steun die meer ervaren May had van Conservatieve collega’s in het Lagerhuis. De twee zouden tot begin september langs lokale partijafdelingen gaan. Dat is nu niet meer nodig, al kijkt het partijbestuur hoe de leden toch nog zeggenschap kunnen hebben.

Onmiddellijk na haar aankondiging sloten de gelederen in de Conservatieve partij, en schaarden onder andere Johnson en Gove zich achter May. Maandagmiddag zei Cameron dat woensdag zijn laatste werkdag zal zijn. Hij zal na het wekelijkse vragenuurtje zijn ontslag aanbieden aan de koningin, waarna May op audiëntie gaat.

In haar toespraak maandagochtend zei May de uitslag van het EU-referendum te hebben gelezen als een aanklacht tegen de politiek. Kiezers „hadden niet het idee dat ze grip hadden op hun eigen leven”, zei ze, en verwees daarbij naar de komst van immigranten, „gewetenloze bazen” en toegenomen ongelijkheid. Ze riep op tot „een nieuw soort conservatisme: dat niet voor de bevoorrechte weinigen, maar voor ons allen werkt”.