Nieuw ver planeetje ontdekt in de Kuipergordel

Tekening van Kuipergordel, waarin nu nieuwe dwergplaneet is ontdekt. JHUAPL/SwRI

Een internationaal team van astronomen heeft een nieuw planeetje ontdekt dat voorbij Neptunus – de verste planeet van ons zonnestelsel – om de zon beweegt. De omvang van het object, dat de voorlopige aanduiding 2015 RR245 heeft gekregen, wordt geschat op 700 kilometer.

RR245 is ontdekt met de Canada-France-Hawaii Telescope op Mauna Kea (Hawaï). Het planeetje is, achteraf gezien, al op 9 september 2015 fotografisch vastgelegd, maar dat is pas afgelopen februari opgemerkt.

Toen de ontdekking eenmaal een feit was, bleek al snel dat RR245 meer dan twee keer zo ver van de zon verwijderd is als Neptunus – 9 miljard kilometer. Maar geleidelijk nadert hij: in 2096 is zijn afstand nog ‘maar’ 5 miljard kilometer. RR245 komt dus dichterbij dan soortgenoot Pluto.

RR245 maakt deel uit van de zogeheten Kuipergordel, een brede strook buiten de omloopbaan van Neptunus waar al meer dan duizend kleine hemellichamen zijn ontdekt. Dat is waarschijnlijk maar het topje van de ijsberg, want het totale aantal Kuipergordelobjecten groter dan 100 kilometer wordt op meer dan 100.000 geschat.

Aangenomen wordt dat al deze ijsachtige objecten, die ook wel ijsdwergen worden genoemd, overblijfselen zijn uit de begintijd van ons zonnestelsel. Het zou gaan om planetair bouwmateriaal dat na het ontstaan van de grote planeten naar het buitengebied van het zonnestelsel is verdreven. Je kunt de Kuipergordel dus beschouwen als een planetaire stortplaats.

Alex Parker, OSSOS team

De grootste objecten in de kuipergordel, buiten de baan van buitenplaneet Neptunus. Let op de grote baan van de nieuwe dwergplaneet 2015 RR245. Alex Parker, OSSOS team

Lichtweerkaatsing

Zoals het er nu naar uitziet, behoort ijsdwerg RR245 tot de twintig grootste Kuipergordelobjecten. Daarbij moet worden opgemerkt dat zijn grootte niet precies bekend is. De schatting van 700 kilometer is gebaseerd op zijn waargenomen helderheid en een aangenomen waarde voor zijn albedo – het lichtweerkaatstend vermogen van zijn oppervlak.

Als RR245 een wit, ijsachtig object is, zal hij aanzienlijk kleiner zijn dan 700 kilometer. Maar als zijn oppervlak heel donker is, is hij navenant groter. Daar zal verder onderzoek uitsluitsel over moeten geven. Hoe dan ook: dit kleine hemellichaam moet niet worden verward met de nog steeds hypothetische Planeet 9, die zich op veel grotere afstand van de zon zou bevinden.

Over één rondje om de zon doet RR245 ongeveer 770 jaar. Het zal dus tot halverwege de 25e eeuw duren voordat hij het verste punt van zijn omloopbaan bereikt. Dat ligt op ruim 19 miljard kilometer van de zon.