NAVO-top Warschau: test voor afschrikking en solidariteit

nrcvindt

Wij zijn door vele vijanden omringd – daarmee schermt de Russische president Poetin graag om zijn buitenlands beleid te rechtvaardigen. De NAVO-lidstaten gebruikten aan het einde van hun top in Warschau zaterdag een vergelijkbaar beeld: langs de hele oost- en zuidgrens van Europa bevindt zich „een boog van onzekerheid en instabiliteit”: Russische provocaties, de oorlog in Syrië, vluchtelingen en migranten bedreigen de veiligheid. Naast bekende militaire dreigingen zijn er nu ook terreur, cyber- en ‘hybride’ oorlog, waarop de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie een eensgezind antwoord zocht.

Juist die eensgezindheid was de olifant in de kamer. Want in het blok van 29 landen tekenen zich breuklijnen af. Bijvoorbeeld tussen landen, waaronder Frankrijk en Griekenland, die toenadering willen tot ‘partner’ Rusland, en landen, waaronder voormalige Oostbloklanden, die meer zien in afschrikking. Daar is Brexit bijgekomen als verzwakking van het veiligheidsbouwsel.

Er is geen twijfel dat een confrontatie met Moskou de solidariteit op de proef zou stellen en een baaierd aan praktische problemen zou opleveren voor een club die nog goeddeels is ingesteld op operaties van het type Irak en Afghanistan. De ommezwaai naar het Oosten is 25 jaar na het eind van de Koude Oorlog enorm. Om al die externe en interne redenen zocht ‘Warschau’ naar de balans tussen afschrikking en toenadering. Het is goed dat de NAVO-Rusland Raad deze week bijeenkomt voor hervatting van de bevroren dialoog.

Tegelijkertijd is er nu helderheid in een reeks potentieel splijtende kwesties. Ten eerste over het gebruik van kernwapens, binnen de NAVO-doctrine alleen als ultieme garantie. Maar Russische oefeningen toonden dat Moskou tactische kernwapens ziet als ‘vervolgstap’ in een conventioneel conflict. De NAVO maakt nu duidelijk dat dat onacceptabel is met de garantie dat „het hele spectrum” kan worden ingezet. Een tegenstander moet dan een prijs betalen „die eventuele voordelen die hij hoopt te bereiken ver te boven gaat”. En er is de belofte dat Artikel 5 – kern van de collectieve zelfverdediging – ook kan gelden voor hybride oorlog, zoals de ‘groene mannetjes’, die niet onder klassiek militair geweld vallen.

Samen met het plan om kleine NAVO-eenheden in Oost-Europa te legeren vormt het een defensief maar resoluut antwoord op de Russische agressie van de laatste jaren, en een ontmoediging van roekeloos gedrag. De NAVO heeft in Warschau onderstreept normale betrekkingen te willen. Maar voor ‘business as usual’ is het te vroeg, zei de Amerikaanse president Obama terecht. Dialoog en het tonen van militaire besluitvaardigheid moeten hand in hand gaan.