Met één keer winnen toch kampioen

De finale

Portugal is Europees kampioen. Het versloeg gastland Frankrijk in de finale (1-0), ondanks dat Cristiano Ronaldo uitviel.

Foto Reuters

Portugal is Europees kampioen geworden ten koste van thuisland Frankrijk; dat is de onvermoede ontknoping die de EK-finale 2016 in Stade de France zondag even voor middernacht kreeg. Een moment van grote klasse in de verlenging, een geweldige goal tot besluit van een finale die uiteraard niet om het voetbal memorabel zal worden. Invaller-spits Éder maakte zich voor Portugal onsterfelijk met zijn doelpunt, het enige, in de tweede helft van de verlenging. Uit de draai laag en verwoestend binnengeschoten van zo’n 25 meter: 1-0. Franse droefenis en een diepe, diepe kerf in de ziel van een geplaagde natie. En dan de jubelzang van alles dat Portugal liefheeft.


De afloop was niet te voorzien geweest in minuut 20, toen de knie van Ronaldo knak zei. Fransman Dmitri Payet kwam stevig in, Cristiano Ronaldo, aanvoerder en talisman van Portugal, stond met een gestrekt linkerbeen genageld in de grond met overstrekking van het kniegewricht als gevolg. Hij ging neer. De blik droef, een mot daalde neer op zijn voorhoofd; een triest beeld. Hij werd behandeld, kwam terug, trok nog een sprint en toen was zijn finale klaar. Per brancard werd zo de posterboy van de finale als gesneuvelde gladiator het stadion uitgedragen. Er was nog applaus.

Obscene statistieken

Het was lange tijd de relevantste ontwikkeling in de finale in een broeierig Stade de France, Portugal stond symbool voor de vele deelnemers aan dit EK: adequaat achterin, gokkend op een bevlieging en helder over de intenties: voetbal als om zoveel mogelijk rondes te overleven. Frankrijk daarnaast, het gastland dat op eigen bodem in toernooiverband obscene statistieken kan overleggen na 1960. Zestien overwinningen, twee gelijke spelen en dus EK-winnaar in 1984 en wereldkampioen in 1998.

De start was, ook voor het noodlot Ronaldo trof, zonder meer stroef van Portugal, met Nani die bij de aftrap niet door leek te hebben dat hij kon beginnen, waarna even later de passes breed treurig over de zijlijn rolden. Het was Frankrijk dat Portugal door de as van het veld overrompelde, met opnieuw het rijzige driemanschap Blaise Matuidi, Moussa Sissoko en Paul Pogba op het middenveld naast het creatieve genie Payet, die zich onkarakteristiek en waarschijnlijk ongewild opwierp als beul van Ronaldo.

Portugal: adequaat achterin en gokken op een aanvallende bevlieging

Frankrijk, het toernooi begonnen in 4-3-3, dus weer met een viermansmiddenveld, waarmee maar weer eens aangetoond is dat het Franse elftal onder bondscoach Didier Deschamps tactische flexibiliteit aan de dag legde. Verder: in technisch vernuft aardig voorzien en modern atletisch. Gedragen door individuele klasse, samengebonden door de drang om in eigen land een natie te troosten, voor zover voetbal zulks vermag. Het was allemaal net niet genoeg, zelfs niet met een Griezmann aalglad en perfect in vorm.

Trommelvliezen

Het was na het uitvallen van Ronaldo zoeken naar een evenwicht, ook Frankrijk even onthutst zo leek. De grote, klievende passen van Sissoko maakten indruk, net als zijn pegel tien minuten voor tijd, maar het Portugese afweermechanisme achterin werd allengs assertiever na de aftocht van aanvoerder Ronaldo. Frankrijk maakte het spel, adel verplicht. Maar kansen kwamen niet per dozijn. Het gegil van het hunkerende Franse legioen kraste op de trommelvliezen toen André-Pierre Gignac de paal raakte, en de bal gevaarlijk voor de Portugese doelmond bleef hangen. Er was niemand om het af te maken.

Zo werd verlengen noodzakelijk. Het individu, Griezmann uitgezonderd, legde het af, Ronaldo in meest letterlijke zin zondag: afgevoerd.

Maar goed, Portugal had zich weer eens door de negentig minuten heen geknokt en was via Pepe’s hoofd in de verlenging centimeters dichtbij de 1-0 op aangeven van Ricardo Quaresma, de Ronaldo’s stand-in. De ster zelf zag het aan zich voorbijtrekken vanuit de dugout. Hij spoorde zijn mannen aan, met band om de knie. Zonder hem werd het een lange avond, en toen ineens was daar invaller Éder, met een moment dat Ronaldo tot jubelsprongen verleidde met zijn trekkebeen.

Ronaldo heeft zijn prijs met Portugal, het was zíjn toernooi, al met al. De EK-trofee Henri Delaunay is zijn nalatenschap aan Portugal, dit is voor de eeuwigheid.