Lering trekken uit Irak? Ik dacht het niet

Dwars Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt elke week de feiten van de hypes

Een vrouw rouwt op de plek van een bomaanslag in Bagdad waar onlangs ruim 280 doden vielen. Foto Hadi Mizban/AP

U en ik wisten van het begin af aan dat de Amerikaans/Britse invasie van Irak op drijfzand was gebouwd. En dat toenmalig Brits premier Tony Blair Bush’ schoothond was (ook al ontkende de Amerikaanse president dat in 2007 met zoveel woorden). Daarvoor hebben we de 2,6 miljoen woorden die Sir John Chilcot vorige week publiceerde over het Britse aandeel niet nodig. Maar Chilcot geeft wel een hoop bijzonderheden. (2,6 miljoen woorden trouwens, weet u wel hoeveel dat is? Bijna 6.000 columns, berekende ik, indachtig de opdracht van mijn hoofdredacteur om grote aantallen altijd tastbaar te maken.)

Militaire actie was toen, in maart 2003, niet nodig, de auteurs hadden geen idee van de Iraakse werkelijkheid, en de voorbereiding voor na de omverwerping van Saddam Husseins bewind was „volstrekt onvoldoende”, zo vat ik Chilcot maar even in 32 woorden samen. En nu worden we geconfronteerd met de akelige gevolgen, allereerst voor Irak - 18.600 aanslagen sinds de invasie, telde The Economist vorige week – maar inmiddels voor de hele wereld. Chilcot wil dat onze leiders daar lering uit trekken. U kent mijn sombere wereldbeeld dus u bent niet verbaasd als ik dat betwijfel.

Kijk allereerst maar eens naar de waar-gehakt-wordt-vallen-spaanders reacties van de hoofdrolspelers.

Onze leiders maakten in Libië allemaal opnieuw de fouten die ze in Irak hadden gemaakt

Blair en Bush houden vol dat de wereld beter af is zonder Saddam Hussein. Paul Bremer, die Irak in 2003 en 2004 bestuurde, erkent dat de planning onvoldoende was, waarvan hij Bush en ex-minister van defensie Rumsfeld de schuld geeft. Maar dat hij zelf iets fout heeft gedaan met het ontslag van het hele veiligheidsapparaat – dat, excuseer mijn grote stappen, tot opstand en de Islamitische Staat leidde – nee zeg!

Ander voorbeeld: Libië 2011. De Iraakse invasie was al helemaal mislukt, maar lessen? Geen enkele planning voor na de val van Moammar Gaddafi; integendeel, betrokken regeringsleiders, met name de Amerikaanse, Franse en Britse, verklaarden de democratie tot winnaar en richtten hun aandacht op belangrijker zaken elders. Volgens deskundigen die tijdens nog lopend onderzoek in het Britse Lagerhuis zijn gehoord, hadden de beleidsmakers het van tevoren niet nodig gevonden van nabij te volgen wat er in Libië gebeurde. De experts constateerden ook dat er geen neiging was geweest om vooruit te denken. Dus onze leiders maakten allemaal opnieuw de fouten die ze in Irak hadden gemaakt.

Om niet alleen het Westen te bashen pak ik ook even de oorlog in Jemen mee. De Saoedische hoofdrolspelers hadden geen idee van de Jemenitische werkelijkheid toen zij in maart 2015 de luchtoorlog tegen de Houthirebellen begonnen. Die zou zó gewonnen zijn. Inmiddels is Jemen één grote humanitaire ramp, en weten de Saoediërs niet hoe ze er een eind aan moeten breien. Ojee, wie steunen deze heilloze, ondoordachte operatie? Juist.